vrijdag 28 februari 2014

Warlords

Op vijf april aanstaande zijn er verkiezingen in Afghanistan. De PvdA’er Thijs Berman gaat als hoofd van de VN commissie naar Afghanistan om het verkeizingsproces waar te nemen. Sommige kandidaten zijn bekende ‘warlords’ en hebben soms nog een prive leger (zie dit artikel van de New York Times). De enige kandidaat die dat niet heeft is Qayum Karzai de broer van de huidige president (die enkele restaurants bezit in in Baltimore). Het is echter vrijwel zeker dat Qayum geen schijn van kans maakt. Wat gaat Berman precies waarnemen?, vraag ik me af. Gaat hij toezien dat er eerlijke verkiezingen plaatsvinden tussen oorlogsmisdadigers? Hij heeft weinig keus ben ik bang. 

donderdag 27 februari 2014

Herengracht, nat op nat



Ik logeer bij een vriendin op de Herengracht. De vriendin is er zelf niet. Ik pas even op haar huis. Terwijl ik vanmiddag achter mijn laptop door de ramen naar buiten keek naar de gracht, de Herengracht, zag ik in de regen een spuitwagen van de gemeente. Ik keek ernaar en dacht: dit voelt niet goed, dit is nat op nat. Daarna bedacht ik dat ik bellen moest met het bureau van de gemeentelijke reinigingsdienst om te zeggen dat ze een handdoekwagen sturen moeten. Dat de straat niet nat maar juist drooggewreven moet. Toen kwam ik weer bij zinnen. Dit is mijn huis niet, besefte ik, en niet mijn stad. Ik pas alleen maar even op. Zo kwam het dat ik niet belde en het bureau nooit te weten kwam wat ik dacht en zo werd ook de spuitwagen nooit teruggeroepen en maakte z’n zinloze rondes door de stad; nat op nat.

woensdag 26 februari 2014

Ideeënwereld

Vanavond heb ik gegeten met een vriend die kort geleden in retraite is geweest voor een weekend om aan een ayahuasca ritueel deel te nemen (ik schreef er hier al eerder over)  Eerst moest hij daarvoor minstens een week geen alcohol drinken en geen koffie. Hij heeft een behoorlijk hallucinatie gehad, vertelde hij. Zijn geest had zijn lichaam verlaten en hij betrad de wereld van de ideeën, de bron waar alles uit voortkomt. ‘Alle ideeën waren daar en ik realiseerde dat mijn lichaam een instrument was dat ik kon gebruiken in de echte wereld.’
Verder was zijn gezicht te klein voor de glimlach die hij daarbij voelde. Ik vind ayahuasca een fascinerend goedje, maar voorlopig ben ik er nog niet helemaal klaar voor. Vooral niet omdat je te maken hebt met anderen die geluiden maken en hardop allerlei trauma’s aan het verwerken zijn. Mijn vriend voelde zich goed en hij drinkt nog steeds geen koffie en alcohol.

dinsdag 25 februari 2014

ironie als onschuldig tijdverdrijf

Er verschijnen steeds meer artikelen in de media die zich tegen ironie richten. In de New York Times las ik al eens iets over de hipsters van Brooklyn. In de volkkrant stond ook een verhaal over de dominantie van ironie op internet. ‘Inside jokes’ van hipsters die zich boven de massa plaatst. Dat is wat bijvoorbeeld op deze site gebeurd (toegegeven, het is best flauw). Dan vind ik Kim jong il looking at things grappiger.  Het mag niet meer volgens velen.
Toch zullen we moeten erkennen dat we op een veel breder vlak ironisch zijn geworden. De Europese cultuur is gemusealiseerd en daarmee dus ironisch geworden. Arnon Grunberg omschrijft dat mooi in een lezing die hij voor het NIAS hield en die staat afgedrukt in de Groene Amsterdammer. Met westerse hulp is het museum in Kabul weer opgeknapt, maar aan de oorlogssituatie in Afghanistan is weinig veranderd. Een leger dat scholen opent, zal voor de gemiddelde Afghaan een teken van zwakte zijn. Ook Hitler ziet men daar als sterke man. Een ironisch boek over Hitler dat in Duitsland wekenlang de bestseller lijsten domineerde, zou in Afghanistan niet begrepen worden.
In het Volkskrant artikel van 30 november 2013 wordt Joost de Vries aangehaald. Hij voorspelt een nieuwe serieusheid:

In de literatuur ziet hij wel een kentering richting de zogenoemde 'nieuwe ernst'. Auteurs die eerst nog postmoderne boeken schreven, zoals Dave Eggers, hebben nu een meer moralistische agenda. De discussie over de grappen van Gordon is misschien ook wel een teken dat de nieuwe ernst tot de samenleving doordringt, denkt De Vries. 'Er is een groot verschil tussen wat Gordon letterlijk zegt en wat hij meent. Ik geloof wel dat hij niet racistisch is, maar toch wordt hij er - terecht - op aangesproken. Voorheen dachten we misschien dat iemand best zo'n grap kan maken.'

Ook Arnon Grunberg sluit die nieuwe serieusheid niet uit. Hij formuleert het wel heel anders:

Als de export van de museale gedachte daadwerkelijk mislukt, valt te vrezen dat het omgekeerde zal gebeuren. Met andere woorden, als Afghanistan niet Europeser wordt, zullen wij misschien worden gedwongen Afghaanser te worden. Het proces van normalisatie marcheert immers onvermijdelijk door. Zo heeft Duitsland aangegeven dat het zich niet meer wenst te onttrekken aan militaire verantwoordelijkheden. Het verleden mag geen excuus zijn voor comfortabel wegkijken, aldus de Duitse president.

Ironie mag dan infantiele spielerei zijn. Het is een relatief onschuldige tijdverdrijf vergeleken met de heldenverering van oorlogsmisdadigers zoals in Afghanistan gebruikelijk is.

maandag 24 februari 2014

Utopisch denken

Gisteren kwam bij Tegenlicht Rutger Bregman aan het woord (hij is een historicus). Bregman mocht vertellen over de noodzaak van utopisch denken. Breughels schilderij van Luilekkerland werd getoond en hij legde uit dat we daar nou juist zijn aanbeland zonder dat we het doorhebben. We realiseren helemaal niet dat we de ellende van de middeleeuwen achter ons hebben gelaten. Hoewel de aankondiging van het programma behoorlijk ronkend was, ‘de noodzaak tot utopisch denken’, bleek de uitzending uiteindelijk niet meer dan een slap soort zomergasten te zijn. Bregman kwam helaas niet veel verder dan ‘stating the obvious’; we hebben het goed en het verlangen naar een simpeler, minder kapitalistisch, back to basic leven is naïef (zie daarvoor de andere Tegenlicht uitzending mensen van nu). Tegen het einde kwam dan het utopische denken van nu aan bod: Dat we van het idee af moeten dat we voor ons geld moeten werken. Hij had beter een stap verder kunnen doen door te zeggen dat we van ons geld afmeten  Dat is misschien ook wat hij bedoelde want als je stopt met werken voor je geld, wordt geld waarschijnlijk ook minder waard, zo stel ik mij voor. Die vraag kwam trouwens niet aan bod. Als we een basisinkomen krijgen van 2000 euro per maand, wat kan je dan met dat geld doen? Om het verhaal rond te breien was het dan wel leuk geweest als hij weer naar de middeleeuwen had verwezen en had gezegd dat toen in kleine dorpen geld heel ongebruikelijk was en men de dingen oploste door spullen te ruilen. Eens in de zoveel tijd kwam men samen en werd er bepaald wie nog iets aan iemand verschuldigd was, in dat soort omstandigheden werd er nog wel eens met muntjes geschoven. Schuld was in de middeleeuwen de lijm van de samenleving (dit staat in het boek Debt, The first 5000 years) 

zondag 23 februari 2014

Leren van de gans

Vandaag las ik over de grauwe Gans in de Volkskrant. Intelligente beestjes. Ze hebben geleerd van de jacht. Ze waren bijna uitgestorven in de jaren zeventig, nu broeden ze in de stad. In de stad wordt niet op ze geschoten. Ganzen vliegen vaak over de kop naar de drinkplas. Dat is geen evolutionaire noodzaak, maar pure spielerei.
Het is opvallend dat in 2005 de Volkskrant nog schreef over de plaag van de grauwe gans. Er werd toen geconstateerd dat er 170 duizend euro schade werd veroorzaakt aan landbouwgewassen. Spielerei voor de gans wellicht, maar de boeren denken daar vast anders over.

zaterdag 22 februari 2014

Pop-up Cynisme

‘Pop-up’ en ‘schuif-in’ en ‘tussentijd’ zijn begrippen die zijn ontstaan vanuit de creatieve sector. het waren artistieke ondernemers, kunstenaars en architecten die kansen zagen op plekken waar het leven in de stad aan het doodbloeden was door sloop en eeuwig durende nieuwbouw. Inmiddels heeft de stedenbouwkundige politiek er ook lucht van gekregen (Stedenbouw is altijd politiek). Een artikel uit het blad Vice over een project in Londen laat haarfijn zien dat dit taalgebruik reeds lang is overgenomen door neoliberale krachten.
Het gaat over de Artworks Elephant pop-up mall in de wijk Elephant en Castle (Zuid Londen), dat er is neergezet terwijl deze wijk een vernieuwingsoperatie van 1,5 miljard pond ondergaat. Vernieuwen wil zeggen dat de armere mensen die hier woonden worden weggestuurd en dat er nieuwe veel duurdere huizen voor in de plaats zullen komen.
Een braakland waar een speelplaats op stond en dat door de buurt werd gebruikt om samen te komen, daar wordt nu een pop-up mall neergezet met zogenaamd hetzelfde doel: mensen samenbrengen waar eerst niks gebeurde. Dit is neoliberale stedenbouw van de meer cynische soort. Je noemt het stadsvernieuwing, maar de onderliggende agenda is: straf de armen.
De Pop-up shop is een injectienaald om een gevoel van rauwe stedelijkheid en van urgentie bij de consument te bewerkstelligen. Koop nu want zo meteen zijn we weer weg. Daar is niks mis mee natuurlijk, maar het wordt misschien tijd dat we er minder hoogdravend over doen. Diegene die de Pop-ip het meest gebruiken zijn geen nieuwe creatieve ondernemers, maar uitgesleten merken. Pop-up is inmiddels een marketingtruc in plaats van een artistiek bevlogen project. De Artwork Elephant mall is een stapel containers gevuld met puur neoliberaal cynisme.

donderdag 20 februari 2014

Auto's

Bij de laatste uitzending van Tegenlicht ging het over auto’s. Ik heb nooit iets met auto’s gehad, behalve dan toen ik drie jaar oud was en veel speelde met een speelgoedvariant van de Volkswagen Kever op het zeil van mijn slaapkamer die was bedrukt met een snelwegmotief.  Jongeren zijn vandaag de dag liever online dan dat ze een rijbewijs hebben. In de documentaire werd gezegd dat  auto's minder persoonlijkheid hebben nu ze het computertijdperk zijn ingereden en steeds minder onderdelen nog echt mechanisch zijn.  In de documentaire wordt een woordvoerder van Mercedes aangehaald. Hij zegt: 'De enige reden dat auto's nog wielen hebben is omdat anders de computers over de straat slepen.'
 

woensdag 19 februari 2014

Homofobie

In de Volkskrant las ik enkele dagen geleden een column over de vraag waarom de Russen nou precies zo bang zijn voor homoseksualiteit. De Russen zeggen zelf dat ze de wet invoeren om hun kinderen te beschermen. Ik weet niet meer wie de column heeft geschreven, maar er wordt opgemerkt dat het niet eens heel verwonderlijk is dat ze over hun kinderen beginnen omdat het oud Griekse woord voor pederast ook homo betekent. Dat kwam weer omdat voor buitenechtelijke affaires alleen jongens en jonge mannen beschikbaar waren, de vrouwen zaten opgesloten in hun huizen. Je weet wel, het oude Griekenland, waar we de democratie van hebben. Het is natuurlijk hysterisch en overtrokken van de Russen om te denken dat ze met zo’n wet hun kinderen beschermen. Toch zijn wij in Nederland net zo hysterisch. Ook wij willen op haast irrationele wijze onze kinderen beschermen. Kijk maar naar het opstootje in Utrecht. Die mensen lijken zich niet te realiseren dat er duizenden pederasten rondlopen, om maar te zwijgen van massamoordenaars, psychopaten en zelfmoordterroristen. De meesten fantaseren alleen maar over hun diepste verlangens. Anderen, zoals Anders Breivik, voeren ze uit. De illusie van de een 100 procent veilige samenleving is nog steeds springlevend.

dinsdag 18 februari 2014

Het Paddenstoelenprobleem

Vandaag werden er plannen en ideeën gelanceerd voor de Binckhorst, een bedrijventerrein bij Den Haag. Sinds de gemeente heeft bepaald dat hier organische ontwikkeling mag plaatsvinden, is de Binckhorst een speeltuin geworden voor architecten, vormgevers en kunstenaars die met leuke en slimme ideeën rondlopen. Er werd vandaag een Binckhorst lettertype gepresenteerd en ik hoorde dat het biermerk Kompaan een speciaal Binckhorst biertje heeft gemaakt met een schuurpapieretiket dat nu al is opgenomen in het officiële cultureel erfgoed van Den Haag. Een architect had de afvalstromen geanalyseerd en kwam tot de conclusie dat koffiedik nog wel eens de oplossing kon bieden voor een hoop problemen. Zo kon het paddenstoelprobleem worden opgelost. Paddenstoelen groeien goed op koffiedik. Waar dat koffiedik vandaan moest komen had ik in de gauwigheid even gemist. Waarschijnlijk van het KPN kantoor dat op de Binckhorst staat. Bij de KPN doen ze niets anders dan koffiedrinken, heb ik gehoord. Koffiedrinken en door het raam naar beneden kijken. Daar zien ze dan de kunstenaars en architecten en vormgevers met hun grassroots plannetjes. ‘Allemaal linkse hobby’s,’ hoor je ze denken. Ze hebben gelijk. Wat is ontwikkeling anders dan het kunnen uitoefenen van linkse hobby’s?