Agora

Vanavond heb ik met de lieve G de film Agora van Alejandro Amenabar gezien op een geleende DVD van het instituto Cervantes. De film komt volgende week in de Nederlandse bioscopen. Ooit heb ik Mar Adentro gezien van deze regisseur met Javier Bardem als invalide man (vanaf de nek verlamt) in de hoofdrol. Een zeer indrukwekkende en aangrijpende film over een man die dood wil, maar dat vanuit religieus oogpunt niet mag. Ik had dan ook hoge verwachtingen van Agora, vooral omdat het verhaal complex genoemd werd. Maar zo complex was die niet, het was vooral vol. Het gaat over de droeve geschiedenis van Hipatia, een atheistische filosofe die het slachtoffer wordt van christelijk fundamentalisme in het jaar 391. Het gaat in de film vooral over de sloopdrift van deze christenen, waarbij de joden het moeten ontgelden en vooral de bibliotheek van Alexandrie. Uiteindelijk dus ook Hipatia. De film laat goed zien dat, zoals Nietzsche al zei, een geheugen (en het geloof is een speciaal soort geheugen) alleen kan ontstaat als het pijn doet en er veel bloed wordt vergoten. Wikipedia meldt overigens dat de christenen later het verhaal over de heilige Catherina van Alexandrie hebben verzonnen om hun eigen schande van het lynchen van Hipatia te doen vergeten. Zo zet Amenabar dat na zoveel eeuwen toch nog weer recht. Het is echter, met Nietzsche in het achterhoofd, de vraag of het zal beklijven. Zijn boodschap is namelijk nogal subtiel, die is misschien wel: blijf ten alle tijde zelf nadenken en laat je leiden door de directe ervaring zelf in plaats van te handelen in naam van het hogere

Gemankeerde Kunstenaar

De filmindustrie is er groot mee geworden, het verkopen van makkelijk te consumeren stukken angst. Pretparken deden ongeveer tegelijkertijd hetzelfde. Terwijl het reuzenrad misschien nog een panoramische blik verschafte op de omgeving, ging het bij de achtbaan alleen nog maar om de angst voor de snelheid en om uit de bocht te vliegen. In zijn Archeologie van de Kick (1996) omschrijft Lieven de Cauter de kick ervaring van het bungee jumpen letterlijk als een sprong uit de taal, het is een ervaring die niet langer in woorden is te vatten.
Wilders is van plan een film te maken over de islam en de koran. Maar in plaats van een inhoudelijke aanpak, een panoramische overzicht op de islam in het maatschappelijke landschap van de Nederland, kiest hij voor het effect van de achtbaan: De woordeloze kickervaring van een boekverscheuring. Het vooruitzicht op die beelden veroorzaakt nu al paniek. We zijn bang om uit de bocht te vliegen en dat de film moslim minderheden zal beledigen. Een gegronde angst lijkt me, want nuancering is niet zijn sterkste kant. En er zijn bovendien een hoop mensen die het lekker vinden om beledigd te worden, die iedere gelegenheid aangrijpen om de remmen los te gooien. Wat dat betreft bestaat er een perverse bijna seksuele genegenheid tussen het kamp Wilders en moslim extremisten. Ze geilen elkaar op met wederzijdse dreigementen.