Notabele

Vandaag was ik in Hoek van Holland met een vriend. Het blijft een fascinerende plek die juist in de regen goed tot z’n recht komt. Langs de spotters boulevard stonden de auto’s met daarin inzittenden die de inkomende vrachtschepen observeren. In een zilveren gezinsauto zat een man door een kijker te loeren terwijl zijn vrouw naast hem in slaap gevallen was. Op haar schoot een puzzelboekje. Dat soort dingen ontroeren me gewoon. Vervolgens zijn we een patatje oorlog gaan eten bij het bunkertje in het uiterste hoekje van Hoek van Holland. Bij het wegrijden zagen we nog een meeuw met een plastic kraag. Hij deed geen enkele moeite die kraag te verwijderen. Hij leek op een notabele uit de zeventiende eeuw.

Factuurtjes

Of ik op Ibiza zou willen wonen werd mij gevraagd op een feestje waar ik was. Ik begreep dat het om een consult ging. Men wilde mijn deskundige advies. Niemand gaat zomaar op Ibiza wonen, dus vroeg ik om de details. Het ging erom dat de zus van de vrouw die mijn advies wilde, rijk was geworden en naar Ibiza ging verhuizen en nu vroeg ze of haar zus soms met haar gezin mee wilde verhuizen. Anders was het zo eenzaam. Ze waren rijk geworden met het ontwerpen van schoenen, geen echte schoenen maar schoenen van eentjes en nulletjes. Ze werden verkocht op Second Life. In Second Life loopt je digitale ‘ik’ rond en die moet je aankleden. De schoentjes waren niet duur, drie cent, maar ze zitten wel goed en waren daarom populair. Als jouw poppetje, of avatar, dikke enkels heeft, dan past de schoen zich aan. Zo werd mij verzekerd. Die mensen zijn nu dus binnen, want als miljoenen mensen jouw schoentjes kopen dan gaat het hard. Iedere maand zetten ze hun digitale nep geld om in echt geld. Het geld blijft komen en ze zijn al financieel onafhankelijk. Nu gaan ze dus maar op Ibiza wonen, want je moet iets met dat geld, maar daar is dan toch ook die verrekte eenzaamheid. Ik heb de mensen in de keuken geadviseerd alleen naar Ibiza te gaan als ze een deel van de opbrengsten krijgen. Als je geld hebt moet je namelijk gezelschap kopen, dat is het nadeel van geld. Stiekem weet ik dat die eenzaamheid nooit meer overgaat, maar dat zijn zaken van spirituele aard. Ik ben alleen financieel adviseur, ik moet uiteindelijk ook mijn factuurtjes kunnen schrijven.

Machine

De tv serie Gomorra weerspiegelt het leven in de arme Napolitaanse wijk Scampia en wordt precies opgenomen op de plek waar het zich afspeelt. Met de mensen over wie het gaat. In de film die aan de serie vooraf ging schijnt zelfs een maffiabaas te hebben gespeeld.  Een scholier ging na zijn rol in de serie als semi bekende maffia acteur, ook in het echt klusjes doen voor de maffia. Scholieren roepen leuzen naar de leraren als ‘ik schiet je in je gezicht’, die ze in de serie gehoord hebben. De serie is gebaseerd op het boek Gomorra van Roberto Saviano die daarin beschrijft hoe maffiabazen geïnspireerd raken door de maffia films. Hij vertelt over iemand die dezelfde villa als Scarface heeft laten bouwen. Gomorra is een nieuwe manier van maffia in beeld brengen, namelijk op de anti-glamour manier, maar ook daarmee kunnen de straatjongens zich identificeren. Film is een identiteitsmachine en maakt het aantrekkelijk om ergens bij te horen. Wat dat betreft weerspiegelt deze serie niet alleen de maffia, ze maakt er ook op een angstaanjagende wijze deel vanuit.  

Heilige plekken

Antropologie professor T.M. Luhrmann schrijft in de New York Times over heilige plaatsen en over religieuze ervaringen.
‘So he went to Jerusalem. There, he met God. At least, one night he had an experience so remarkable, so terrifying, so powerful and so grand that, years later, when he told me about it, he made me turn off my tape recorder and swore me to secrecy about the details.’
Jerusalem schijnt dit effect op mensen te hebben.
‘Roughly 100 tourists a year become sufficiently overwhelmed by spiritual experiences that they end up in a mental health center. ‘
Het zijn vaak mensen met een psychiatrisch verleden. Ze zien zichzelf als Bijbelse figuren die een of andere taak hebben te volbrengen.
Plekken zijn altijd heel belangrijk voor ons denken en onze gevoelens. Onze herinneringen plakken zich vast aan plekken. Volgens Luhrmann is het een illusie om te denken dat ons geheugen een interne aangelegenheid is: ‘Our memories and dreams dwell incarnate in the world. Sometimes, they are too much to bear.’
Het is overigens de vraag of Mecca in de toekomst nog zo’n heilig plek is. In de Guardian staat een verhaal over hoe Mecca langzamerhand veranderd in een soort Las Vegas. Er wordt daar gewerkt aan een moskee met een zijvleugel die zo groot is dat je je letterlijk niet meer kunt oriënteren en mensen de verkeerde kant op bidden. De directeur van het Islamic Heritage Foundation in London, Irfan al-Alawi noemt die nieuwe moskee een farce, een gebouw vergelijkbaar met een luchthaven terminal. Mecca begint zo langzamerhand te lijken op een Disney interpretatie van het Midden Oosten. 

Taxi to heaven

Toen ik het berichtje las van de Porto Ricaanse taxichauffeur Victor Perez Cardona die opgebaard achter het stuur zat, moest ik denken aan het boek van Will Self dat ik nog steeds aan het lezen ben, The Book of Dave. Daarin is de wereld van de taxichauffeur de belangrijkste religie geworden. In de ‘cab with Dave’ zitten wil zeggen dat je het juiste pad volgt en voldoet aan de regels. De zon wordt in die post apocalyptische wereld aangeduid als de ‘foglamp’ en de religieuze leiders ‘drivers’ geheten kijken alleen naar hun parochie via een achteruitkijk spiegel die ze aan hun hoofd hebben bevestigd. Deze opgebaarde chauffeur nodigt mensen ook uit om aan hem te denken door even in te stappen. Eigenlijk is dat wel heel erg mooi.

Doopritueel

Vandaag was ik bij een doop. Volgens mijn moeder heb ik dat ‘spul’ ook op mijn hoofd gekregen. Aan dat woordje ‘spul’ kun je zien dat er ruis zit op de lijn tussen mijn moeder en God. Daar had de pastoor het ook over; ruis op de lijn. De ceremonie was interessant, al kon ik het haast niet serieus nemen. Dat had deels met het Nederlands te maken, denk ik. Met een katholieke ceremonie in Spanje of Italië heb ik geen enkele moeite, het latijn helpt bij het handhaven van mysterie. Nederlands klinkt dan toch wat alledaags.
Desalniettemin was het een genoegen er bij te zijn. Niet in de laatste plaats door de pastoor, die zichtbaar plezier had in de rol die hij speelde. Ik meende in zijn gedragen stem een lichte ironie te ontwaren. Meerdere mensen viel dat op. Na afloop van een lezing die een van de vaders hield, zei de pastoor bijvoorbeeld met droge ogen, dat de lezing hem tot tranen toe had geroerd. Dat was erg grappig. Net alsof hij geheel volgens protocol een toneel tekst uitsprak zonder hier enige emotie in te leggen (dat vond ik juist goed, trouwnes).
Overigens was het kleine grut nog niet klaar na de plens met water. Want dat denk je dan als leek. Daarna werden de oortjes nog even gewassen en kreeg iedere baby een beetje zout op de tong. Tot slot zei de pastoor dar er iedere dag bij het slapen gaan een kruisje geslagen diende te worden. ‘Niet vergeten,’ voegde hij er aan toe. Dat moet toch ironie zijn geweest? Misschien dat hij ook nog knipoogde, maar dat kon ik op die afstand niet zien. 

Art in outer space

The Asscociation of Autonomous Astronauts (AAA) heeft zichzelf ten doel gesteld om outer space menselijker te maken. Volgens deze vereniging is het nu namelijk in handen van fantasieloze wetenschappers. Lees er hier meer over.

“This is the thing: when the Americans pick the people they send into space, they just pick the most automotive people to do this incredible adventure. They went all the way to the moon and decided to play golf?” Ayers sighs and runs a hand through his hair. “It’s like, can you not think of something more creative to do when you're out in space?”
Thus, in an effort to make space more human, the AAA devoted a considerable amount of effort to figuring out ways that space exploration could liberate human energies. The group planned for everything from space orgies to dance parties, which necessarily required experimenting with the best music for space exploration.

Bij Jules Verne’s journey to the moon speelt al het aspect van kunstenaars in de ruimte. In zijn verhaal laat hij een kunstenaar het ruimte schip versieren. Het is niets meer dan een holle kogel, maar wel erg comfortabel. Maar het is vreemd dat kunst bijna geen rol speelt in outer space. Het zou toch goed zijn om niet alleen wetenschappers naar de ruimtestations te sturen maar ook kunstenaars. Een artistist in residency in outer space. Misschien levert dat wel hele nieuwe inzichten op. 

Energie Evangelie

In de Volkskrant stonden vandaag tips over wat je moet doen als je een succesvolle religieuze beweging wilt beginnen. Het is verbluffend eenvoudig: Maak de overstap makkelijk, doe geen beloftes die je niet kan waarmaken en wijk niet teveel af van de bestaande godsdienst. Het deed me denken aan hoe energieleveranciers te werk gaan.
Ik wordt regelmatig lastig gevallen door energieleverancier Infrabel. Ze vergeten telkens dat ze bij me aan de deur zijn geweest. Alle rationele feiten op een rijtje maakt overstappen het slimste wat je kan doen, stellen ze. Toch schreeuwt alles in mij om het niet te doen. Waarom? Omdat de mens een gewoontedier is, waarschijnlijk. Maar eigenlijk zou ik tegen zo’n jongen willen zeggen: ‘Iedere seconde dat ik mij ermee bezig houd, heb ik het gevoel dat ik een beetje sterf.’ Dat begrijpen ze bij infrabel natuurlijk weer niet. En dat snap ik ook wel. Als frisse energie jongen lever je in feite hetzelfde geloof, maar dan beter. Overstappen is makkelijk en je krijgt meer voor minder. Dat is dus succes gegarandeerd, zou je zeggen. Behalve dan als je daar niet in geloofd. Dan blijft alles bij het oude.

Palm

Er staat een sprekend beeld op het Lange Voorhout dit jaar: Een verwaaide palm. Gelast uit stukken glanzend metaal. Het deed me denken aan een tropisch oord waar tot voor kort mensen nog zaten te nippen aan hun met fruit volgepropte cocktail glazen, toen de storm kwam. Dit is het soort palmen dat wordt aangeplant zodat toeristen het plaatje krijgen waarvoor ze op het vliegtuig zijn gestapt. Niet wetend dat naast palmbomen ook tropische stormen bij de tropen kunnen horen, als een lullige verrassing waarover niets in de folders stond. Er was wel meer kunst dat anti monumentaal probeerde te zijn, alleen de palmboom deed dat op een eenvoudige ongekunstelde wijze. Het was de gebroken droom uitgevoerd in haast onverwoestbaar, maar breekbaar ogend roestvrij staal.

Monumentale Mislukkingen

Medewerker design van de Volkskrant Jeroen Junte, stelde vandaag in zijn krant dat designers zo belangrijk zijn geworden in de wereld dat ze een morele eed zouden moeten afleggen vergelijkbaar met die van artsen. Alsof de eed van Hypocrates heeft geholpen bij het tegen gaan van medische wanpraktijken. Daar geloof ik niets van. Bovendien haalt Junte verschillende aspecten van immoreel design aan die ik erg discutabel vind. Hij noemt bijvoorbeeld het 3D-geprinte pistool van activist Cody Wilson waarvan je de blauwdruk kan downloaden. Ik vraag me af of het de wereld echt onveiliger gaat maken. Wilson toont hiermee volgens mij alleen maar de potentie aan van zo'n 3D printer. Het is toch een prikkelende gedachte dat zoiets als een pistool printen uberhaubt kan. Als het kan, dan gebeurt het ook, ethische code of niet. Ook noemt hij het 24 karaats gouden hoofdkantoor van Prada als voorbeeld van immoreel design. De vraag om een eed is haast een aandoenlijk gebaar om de smakeloosheid uit de wereld te helpen.
‘We mogen van design verwachten dat het de wereld beter maakt, al is het maar een héél klein beetje. Aan die verantwoordelijkheid mag de ontwerper zich niet onttrekken. Het afleggen van een eed hoort daarbij.’ Aldus Junte.
Er bestaat toch ook design dat tegen kunst aan schurkt en maakt kunst de wereld beter? Dat dacht ik toch niet. Kunst laat soms ook de duistere kanten van de wereld zien. Soms moet je van kunst walgen en toch kan het daarmee goed zijn of een belangrijke boodschap overbrengen. Ook met design moet je kunnen spelen, al moet het spelen zich wellicht binnen bepaalde grenzen afspelen en niet al teveel fysieke schade berokkenen aan de omstanders. Veel van wat de architect Le Corbusier heeft gebouwd was onleefbaar, toch is het goed dat hij zijn ideeën heeft kunnen testen. Die ideeën zijn de getuigenis van een tijdperk.
Dat geldt ook voor het het gouden hoofdkantoor van Prada. Misschien zeggen we over een tijdje wel; daar ging het mis, maar we hebben er wel een schitterend monument aan over gehouden. Er bestaat geen geschiedenis zonder mislukkingen, daar gaat een ethische code voor ontwerpers niets aan veranderen. Ik vind dit ontwerp van de Prada campus trouwens erg mooi. Het is over de top, maar niet schreeuwerig. Eerder verstild. Verstilde decadentie.