Son of Saul

Een fabriek. Dat is waar je naar zit te kijken in de film Son of Saul. De dwangarbeiders moeten stukken verslepen. Zo worden de vergaste mensen genoemd die het sondercommando naar de gaskamer brengt. Het is afschuwelijk, maar niet zo afschuwelijk als je verwacht. Dat komt omdat we bijna in het hoofd van hoofdpersoon Saul zitten. Hij maakt deel uit van dat sondercommando die al een paar maanden dit werk heeft moeten doen. Als je dit werk doet, dan zie je inderdaad alleen nog maar 'stukken' die versleept moeten worden. Anders word je gek.Saul doet alles op de automatische piloot. Er wordt nauwelijks uitgezoomd. De omgeving is meestal wazig. Als hij een levend jongetje vindt in de gaskamer die alsnog wordt omgebracht besluit hij dat dit kind een begrafenis verdient. Hij gaat opzoek naar een rabbi. Zo neemt hij het publiek mee het hele kamp door. Ik kreeg het vermoeden dat deze film het dichtst bij de 'echte' kampervaring komt. De film zit ergens tussen Schindlers List van Spielberg en Shoa van Lanzmann in. De eerste heeft teveel tekst en teveel drama, de tweede is te verstild en te esthetisch en duurt te lang (9 uur).

Seksuele bevrijders

Over honderden jaren worden de Nazi’s waarschijnlijk niet meer gezien als de intens slechte mensen zoals we ze nu zien. Ze deden erge dingen, maar voor twintigste eeuwse standaarden was het niet helemaal ongebruikelijk wat ze deden. Anderen deden het ook, alleen bevonden de Nazi’s zich aan het ene uiterste van de schaal aan gruweldaden. Nu al zie je dat er andere perspectieven mogelijk zijn. Zo kunnen we de Wehrmacht misschien wel ziet als de voorlopers van de Hippies, althans als het om de seksuele moraal gaat. De Duisters waren in zekere zin seksuele bevrijders als ik historica Laura Fahnenbruck mag geloven. Het werd vanuit het hoofdcommando aangemoedigd om seksuele relaties aan te gaan met de Nederlandse vrouwen. Condooms waren gratis en de soldaten werden regelmatige op geslachtsziektes gecontroleerd.
Nederlandse vrouwen die op Duitse soldaten vielen konden daar bovendien niet zo gek veel aan doen. Het uniform was simpelweg onweerstaanbaar.

Killer robots

Jan Gruiters en Miriam Struyk van de vredesorganisatie PAX pleiten voor ene verbod op killer robots. In het NRC pleiten ze voor een verbod op de ontwikkeling van deze machines die op een anonieme manier kunnen doden. De argumentatie is helder en bekend; je stuurt makkelijker een machine in de strijd dan een soldaat en dus zal je met killer robots meer doden en meer oorlogen hebben. Opvallend is dat de schrijvers van het stuk ook de atoombom aanhalen als voorbeeld van een wapen dat wel geproduceerd is maar achteraf niet beheersbaar is gebleken. In 2006 schreef de oorlogshistoricus Martin van Creveld al dat de atoombom de wereld juist veiliger heeft gemaakt.
De angst dat terroristen een bom kunnen maken is volgens hem niet gerechtvaardigd.
‘Dit is om twee redenen onzinnig. Ten eerste is geen land van plan terroristen te helpen een bom te vervaardigen, om de zeer goede reden dat het daarmee zichzelf aan die terroristen zou uitleveren.’
Een verbod op killer robots lijkt me onzinnig. Er bestaat bijna geen voorbeeld van wetgeving dat instaat is geweest technologische ontwikkeling tegen te gaan. We kunnen hooguit hopen dat het goed afloopt. En waarom niet? We kunnen de killerrobots ook tegen elkaar laten vechten, dan hoeven er helemaal geen mensen meer dood in een oorlog.

Op de Pier

En klein dik Haags mannetje sprong van de toren. Eigenlijk zag het er niet uit. Een pop bungelend aan een touwtje. Ik denk dat het hangen van mensen om die reden ook iets lullige heeft; je hangt daar letterlijk te drogen. Ik vroeg hem hoe het was. Hij reageerde enthousiast:’Je moet het meteen doen, ik vond het enger dan parachutespringen.’
Ik ben met de lieve G nog even de toren opgegaan. We sprongen niet maar we keken. Met het weer van vandaag is Scheveningen toch best mooi. Het Kurhaus en de gebouwen rondom werden geaaid door het roze avondlicht. Aan de andere kant zagen we dat de duinen juist in een blauwe gloed waren gehuld beneden ons strekte het diepe indigo van de zee zich uit. Eventjes voelde ik een aanvechting om toch ook te springen, maar toen herinnerde ik mij, net op tijd, hoe dat er uitziet. Als een pop aan een touw. Daarom heb ik toch maar weer gewoon de trap genomen. Kijken is soms genoeg.

Drafbaan

Met een vriend ging ik naar de paardenraces. Ik ren regelmatig langs Duindigt en telkens stel ik me voor hoe ik daar sta, met pen en gokformulier in de aanslag. Vandaag was het zover. Het was een mooie dag voor de wedrennen. De baan ligt op een voormalig landgoed en tussen de bossen. De tribune-gebouwen stammen uit de jaren zestig. Het voelde een beetje alsof we een stam waren die de oude gebouwen van een voorbije civilisatie opnieuw in gebruik hadden genomen. De faciliteiten en de hoeveelheid bankjes waren voorzien op duizenden mensen. We waren er nu met hooguit tweehonderd, denk ik. Ik sprak een man die vertelde dat het vroeger zo druk was omdat wedrennen het enige was wat je mocht doen op zondag. Voetballen mocht niet, wedrennen wel. De middenstand kwam hier, vertelde hij, maar ook alle prostituees. Die gingen namelijk niet naar de kerk, maar dit vonden ze een leuk dagje uit. Er waren ook allerlei barretjes en restaurants. Het staat nu allemaal leeg. Over veertien dagen wordt misschien wel de laatste wedren hier gereden. Het schijnt financieel niet zo goed te gaan.
Dat zou jammer zijn, want ons ging het financieel juist voor de wind. We hebben bescheiden ingezet maar toch drie keer gewonnen. Een gratis dagje uit.

Fascinatie voor het putje

Gisteren was er een opening bij het GEM, toute cultureel Den Haag was weer aanwezig. Ik sprak een meisje die me vertelde over haar werk in de thuiszorg als wijkverpleger. De figuren die ze tegenkwam waren tamelijk extreem. Mensen die zich een jaar niet hadden gewassen bijvoorbeeld of een stapel-tic hadden; ze kochten extreme hoeveelheden huishoudelijke spullen. Doosjes met tissues opgestapeld tot het plafond. Ze vertelde over een man met een beenwond die alleen maar witbrood en eieren at. De buren hadden gebeld dat ze het bot van zijn scheenbeen zagen. Ik kreeg de indruk dat het meisje er een soort fascinatie voor had. Hierin gaf ze me onmiddellijk gelijk. Ze vertelde dat haar opa en oma van moeders en vaderskant waren omgekomen in Auschwitz. 'Mijn vader maakte er een punt van dit op jonge leeftijd aan mij te vertellen. Het werd een fascinatie en een obsessie. De mensen die er het slechtst aan toe zijn wil ik helpen.’
Nu is ze manager in de zorg en eigenlijk krijgt ze daar helemaal geen energie aan. ‘Er zijn dagen dat ik met weemoed terugdenk aan de ongewassen bilnaad van de man die zich al een jaar niet had schoongemaakt.’ Het was een bijzonder aangename avond in het GEM.

Verantwoording

Het hele juridische aspect van de uitschakeling van Osama Bin Laden is tot nu toe nauwelijks besproken geweest. Er schijnen vier juristen te hebben gewerkt aan de inkadering van het wettelijk kunnen doden van dit ' target'. Dat blijft me fascineren aan de juridische wetenschap en ook het belang dat eraan wordt gehecht. Ik lees in het fantastische boek 'conquistador' over Hernan Cortez in Mexico hoe hij ook alles wat hij deed meteen juridisch liet vastleggen. Hij wist dat hij ooit verantwoording moest gaan afleggen over zijn daden. Hij handelde namelijk in naam van de koning zonder van die koning opdracht te hebben gekregen.
Strikt gezien was de oorlog tegen Mexico 'het neerslaan van een opstand door een aan de Kroon onderworpen volk'. Zo ongeveer gingen ook de advocaten van Obama te werk. Het was natuurlijk lastig om Pakistan binnen te vallen. Daarom werden er juridische clausules bedacht om dit te omzeilen. Ze konden het toch doen omdat Pakistan niet instaat zou zijn om het gevaar dat ze binnen hun landsgrenzen hadden, zefstandig uit te schakelen. Het is nog nooit eerder vertoond; op deze manier het luchtruim van een ander land schenden om een gevaar uit te schakelen. De advocaten gingen toch akkoord met deze optie uit angst dat de paikistani Bin Laden zouden tippen. Het is fascinerend hoeveel juridisch werk er nog gaat zitten in zo'n operatie . Daarin verschilt waarschijnlijk de dictatuur van de democratie. De dictatuur laat het papierwerk achterwege. De democratie is geobsedeerd met verantwoording afleggen.

Hitte

Sommige steden in het Midden Oosten zijn aan het einde van de eeuw te heet om in te wonen. Dat is gemeten op basis van de wet-bulb temperatuur. Er wordt in tegenstelling tot andere meetmethodes dus wel rekening gehouden met vochtigheid. Eeerder deden ze dat niet, maar vochtigheid is een belangrijk element. Een Turkse sauna mag niet heter worden dan veertig graden want het is daar zo vochtig dat het lichaam bij hogere temperaturen niet meer afkoelt. Een droge Finse sauna mag veel heter worden, het lichaam produceert genoeg zweet om af te koelen.
Ironisch natuurlijk dat de opwarming van de aarde door het verbranden van fossiele brandstoffen juist het sterkste voelbaar wordt op de plek waar die fossiele brandstoffen vandaan komen; het Midden Oosten.

Vegan fascisme

Vandaag heb ik een bijdrage geleverd aan een workshop over de vraag welke positieve omgevingswaarden er in de nationale omgevingsvisie moeten landen om gezondheid te bevorderen. Interessant natuurlijk dat nu net door de WHO is bepaald dat vlees op dezelfde lijst is komen staan als asbest wat betreft gevaar voor de volksgezondheid. Mits je er teveel van binnenkrijgt uiteraard. Niet iedereen had dat gelezen want op het station Rotterdam bij de metro waren vanmorgen de worstjes al in trek, toen ik er ‘s avonds weer langs kwam waren er nog veel meer mensen worstjes aan het bestellen. Tijdens de lunch op de bijeenkomst hadden mensen het wel gehoord en zowaar; niemand raakte het vlees aan. behalve iemand die net gestopt was met roken. Als je een gezondere stad wilt, moet die worstjes kraam dan eigenlijk ook niet weg? Maar hoe ver ga je in dat gezondheidsbeleid? Is het geen basisrecht om ongezond gedrag te vertonen? Misschien niet. Het kost de samenleving ten slotte een hoop geld als mensen zich te buiten gaan aan ene ongezonde leefwijze. Het ziekenhuis wordt bevolkt door mensen die willens en wetens blijven doorroken, eten of drinken. Misschien gaan we richting een samenleving waarin dat allemaal niet meer zo vanzelfsprekend getolereerd wordt en krijgt de patatkraam net als een pakje sigaretten een waarschuwing; bestrijd de overbvolking neem nog een frikandal

Cane

Een vriend wees me op het bericht dat in het Indonesische Atjeh homo’s tegenwoordig worden gestraft met een bamboe ‘cane’. Dat herinnert me aan een bezoek aan de seksshop Lef aan de Rotterdamse Schieweg. Omdat ik nieuwsgierig van aard ben kreeg ik er uitleg over de verschillende zweepjes. De eigenarese vertelde ook dat mensen door het lezen van Fifty Shades of Gray massaal naar haar seksshop kwamen en de meest afschuwelijke martelwerktuigen bestelden. Voor het meeste gereedschap heb je wel wat jaartjes ervaring nodig. Dat geldt zeker voor de ‘cane’, want die hadden ze wel degelijk in deze seksshop. Het nieuws uit Indonesië is schokkend maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat hier de seksuele fantasieën van de staat worden botgevierd. Vooral ook het publieke karakter ervan, maakt het pervers. De beul ontleent genot aan het straffen.