Kustverdediging met mangrove

In Nederland verdedigen we tegenwoordig de kust door zand weg te laten spoelen tot aan Duitsland. Hoe sympathiek het idee ook is om te denken over een ecologisch systeem waarin het zand nooit ‘verloren’ gaat, sommige mensen vinden dit toch een vorm van verspilling. ‘In Duitsland is er een heel eiland bijgekomen,' vertelt Piet van Noort mij aan de telefoon.Piet van Noort is een burgeractivist die Rijkswatserstaat in z'n eentje probeert te overtuigen van het feit dat we zand juist moeten vasthouden en niet laten wegspoelen.De baggerformatie Boskalis Heijmans knijpt hem ook een beetje. Zij moeten de Hondsbosche zeewering op pijl houden met zand, maar mogen het niet ‘verankeren’. Ze weten natuurlijk niet precies hoeveel er wegspoelt, maar ze hebben al wel een tender toegezegd. Toch tricky, dat werken met de natuur.
Nederland is trouwens niet het enige land dat bouwt met de natuur. In Suriname willen ze ook van de harde dijken af en in plaats daarvan mangrove bossen gaan aanplanten. Die mangrove houdt het slik en zand vast. Dat zal de goedkeuring van Piet van Noort kunnen wegdragen.
Hydroloog en professor Sieuwnath Naipal uit Suriname zegt er het volgende over:
‘Wat wij proberen te doen is de natuur een handje helpen, de bossen proberen te beschermen. Dit kan gedaan worden, onder andere, door mangrove te planten en zo de weerbaarheid van de mangrovebossen te vergroten, zodat er geen netto verlies optreedt als de volgende golf van erosie zich voordoet. Een bepaalde orde van grootte mangrovestrook voor de kust is het beste middel tegen erosie. We praten dan van een groene dijk.’

Weinig geleerd

West Europa reageert bijna nooit proactief op een crisis situatie. Altijd maar schoorvoetend en meestal te laat. De Sudetencrisis is natuurlijk een bekend voorbeeld. In 1938 heeft Groot Brittannië er met name op aangedrongen dat Tsjechië een stuk land zou afstaan om Hitler's honger te stillen. Op dat moment was Hitler nog helemaal niet oppermachtig en had zeker nog niet al de militaire leiders onder zijn duim. De geallieerden hadden hem toen makkelijk kunnen verslaan, zeker ook omdat Rusland erop aandrong dat te doen.
Zo’n pre-emptive strike op het Derde Rijk had een hoop ellende kunnen voorkomen. Overigens zagen we toen net als nu ook allang de vluchtelingen aankomen (sinds 1933), maar er werden geen maatregelen genomen om ze op te vangen. We hebben de Duitse Joden destijds zelf kamp Westerbork laten bouwen en betalen (1939) waarin ze konden wonen en later cynisch genoeg geïnterneerd werden door de bezetter. Het aantal vluchtelingen uit Syrië haalt het nog niet bij wat we in de jaren negentig binnenkregen (35.000 per jaar lees ik in het NRC). Toch zijn we ook nu weer verrast en reageren we xenofoob, bang en weinig pro-actief. Het is om moedeloos van te worden. Onze cultuur gaat veranderen, verandert constant. We kunnen er hoogstens voor zorgen dat we dit proces zo goed mogelijk begeleiden. 

Cultus

In NRC van dit weekend staat een mooie analyse van het bewind van Poetin door Vladislav Inozemtsev. De Russen beschuldigen de Oekrainers ervan fascisten te zijn omdat ze het herrijzen van een groot Russisch rijk tegengaan.
Inozemtsev beargumenteerd dat het Russische regime juist goed te vergelijken is met het fascisme uit Italie. De Russen hebben anti homowetten ingevoerd, verwijzen naar een gedegenereerde Europese moraal en ze hebben te lijden onder het trauma van een verloren Sovjet rijk. Vooral dat laatste aspect van trauma is vaak cruciaal om het fascisme te laten bloeien.
Plato zei het al: ’Het meest voor de hand liggende systeem om in tirannie te vervallen is de Democratie.’ Dat komt uiteraard omdat slimme volksmenners van de vrijheid gebruik maken om die vrijheid de nek om te draaien. Het belangrijkste voorbeeld vandaag de dag is het Rusland van Poetin.

Nucleaire ramp in St Louis

In St. Louis Missouri brandt een ondergronds vuur in een voormalige vuilnisbelt. Het is een curieus fenomeen, zo’n onzichtbaar ondergronds vuur, maar dat het hier bij St. Louis brandt is geen nieuws. Het broeit al sinds 2010. Wel nieuw is het feit dat het vuur een partij nucleair afval nadert nog afkomstig uit de koude oorlog periode. Er schijnt zelfs nucleair afval te liggen van het Manhattan project (waaruit de eerste atoombommen voortkwamen). Het is geen goed idee als het vuur bij het atoomafval komt.
Er is een noodplan in werking gesteld dat volgens dit blog landschapsarchitectuur inzet om een crisis te bezweren. Er worden "interceptor wells" gemaakt om een soort thermische quarantaine te bewerkstelligen tussen het vuur en het nucleaire afval. De vraag is of de ramp nog af te wenden is. Het vervelend is namelijk dat dit allemaal onder de grond gebeurt. Het is moeilijk voor te stellen dat het landschap op een gegeven moment simpelweg explodeert.

Jauja

Jauja is een film waar alles om de sfeer draait. De Deense hoofdpersonages bevinden zich in een onbegrijpelijk landschap. In het Argentijnse Patagonia. Het is vreemd wild en winderig. Vigo Mortensen speelt een kapitein van het leger die kennis komt brengen in Argentinië. Het lijkt een vorm van ontwikkelingshulp. Zijn dochter is ook mee, maar die verdwijnt op den duur met een jonge soldaat. De vader gaat erachter aan. Dat is een queeste die hem tot een oude vrouw leidt die zijn dochter zou kunnen zijn in een soort verre toekomst. De film had wat mij betreft wel wat weg van El Topo, een mythische western. Er komt een hond in voor die ligt uit te rusten in een plas water. Dat moet haast een citaat van Tarkovski zijn. In Nostalghia komt ook een hond voor in een plas water. 

Reanimeren

Onlangs verdiepte ik mij voor een stuk in de geschiedenis van het reddingswezen. Tot in de achttiende eeuw was er nog nauwelijks onderscheid tussen jutters en reddingswerkers. Als er nog was bemanning die het had overleefd en op apegapen lag werd dan alsnog te grazen genomen. Als er niemand meer was kon niemand de lading claimen. Later kwam het reanimeren wat op gang. Het was best een ontdekking dat je een schijndode weer tot leven kon wekken. Dat deed men tot einde achttiende eeuw vaak door tabaksrook in de anus te blazen.

Economie

Vandaag luisterde ik naar een lezing van Ronald Wall over global cities. Wil je als stad succesvol zijn dan ontkom je er niet aan een analyse te maken van jouw positie in een mondiaal, maar ook regionaal netwerk. Hij zei ook dat we beter moeten nadenken over de vraag hoe we informele economieën kunnen integreren met formele bedrijven.
Wall deed ook onderzoek naar de informele economie in Moskou. Daaruit bleek dat veertig procent van de economie informeel was. Ik wilde weten wat dan de grootste tak was.
‘De prostitutie,’ zei hij, ’en de bordelen bevinden zich vlakbij de hoofdkantoren van multinationals.’ Zo zie je maar weer hoe dicht de formele en informele economie soms bij elkaar liggen.

Tuinman

Vanavond zag ik de openingsfilm van het Rotterdam Architectuur film  festival; ‘Concrete love’. Het ging over de Böhm familie. De oude Gottfried Böhm, een belangrijke naoorlogse architect en Pritzker Prize winnaar, zei dat hij geïnspireerd was geraakt door het gebombeerde Keulen.  Hij vond het eigenlijk wel mooi die grote puinhopen van steen die in de zomer gingen bloeien. Daar kan ik me wel wat bij voorstellen. De stad wordt ineens een landschap waar je doorheen kan dwalen. Dat is natuurlijk ook een beetje het principe van de LeRoy tuinen.

De film gaat ook over de zoons en hoe het is om een beroemde vader te hebben. Ik vond de tuinman wel leuk die in het bureau van Böhm werkte, maar het leuker vond om buiten te werken. Daar kon hij tenminste gewoon nog doen wat hij wilde en had hij niet met regeltjes te maken. De waarheid is inderdaad dat de andere Böhms allemaal gefrustreerd waren. De een door het verliezen van competities, de ander die bij de bouw van een moskee werd teruggefloten door Ankara en de derde die in China ziet dat er een puinhoop van zijn ontwerp wordt gemaakt. De tuinman knipt de heg en is gelukkig.

Bouwwoede

Vandaag sprak ik Mieke Dings over het bouwen van vakantiehuisjes aan zee. Gemeentes blijken allerlei geheime gesprekken te voeren met projectontwikkelaars die ze pas bekend maken aan het publiek als het bestemmingsplan er al door is. Niemand kan dan nog wat doen. Het huisjespark van Landal Greenparks bij Oogduyne was wat dat betreft een wake up call. De provincie Noord Holland probeert nu de gemeente in bedwang te houden. Er lijkt een soort vakantiehuisjes goudkoorts in Nederland te ontstaan. De ene gemeente steekt de andere aan met de projectontwikkelaars als een soort prospectors die spreken over gouden bergen. Het bizarre is volgens Mieke Dings dat er juist tal van vakantieparken leeg staan in Nederland. Er zijn 1500 vakantieparken en een groot deel wordt niet gebruikt. We kwamen tot de conclusie dat het maar goed is dat er zoveel asielzoekers naar Nederland komen. Dat is het beste medicijn tegen leegstand.

Cultuurdieren

Ik heb net het hilarische stuk over de huiskraai in Hoek van Holland gelezen in NRC-next door Freek van Schravesande en met foto’s van Peter de Krom. Die huiskraai moest dood omdat het een invasieve exoot was, maar het Natuurhistorisch museum wilde ze wel in opgezette toestand hebben. In dat museum valt onder meer de Dominomus te aanschouwen (afgeschoten tijdens domino D-day), de necrofiele eend, de windmolenpelikaan (gekortwiekt door een windmolen) en de McFlurry-egel (de eerste egel die in Nederland is gestikt in een McFlurry-bakje). Even dacht ik met weemoed terug aan de patatduif.