Harry

In New York ben je overal en altijd slechts enkele meters verwijderd van een rat. Dit las ik ergens en het verbaast me niets. Er zijn wel vreemdere werelden waar we ons op korte afstand van bevinden. Onbegrijpelijke melkwegstelsel strekken zich voor je uit aan de andere kant van de muur. Soms zie je er een glimp van. Tegenover de flat van de lieve G - beter is het om te zeggen aan de achterkant – wonen hele dikke mensen. Vanaf het balkon kan ik naar de sociale onderklasse loeren. Ik praat soms tegen mezelf. Ik zeg: ’Toe maar spring maar weer op die scooter. Voor jouw is lichamelijke beweging toch al te laat.’ Vandaag ben ik hun huis van dichtbij gaan bekijken. Er hangen vlaggen in hun voortuin. Als enige in dit wijkje ondersteunen ze openlijk het voetbalspektakel in Brazilië. Mijn hart smolt echter toen ik zag dat ze hun plastic Hartman stoelen met ketting aan de muur hadden vastgemaakt. 

Galgenhumor

Het verhaal van de eerste wereldoorlog is misschien bekend, maar als Dan Carlin het vertelt op zijn podcast komt het toch beter binnen. Hij vertelt dat de horror van de Eerste Wereldoorlog vooral het stabiele front was. Je beweegt niet. Je zit tussen de troep, tussen de dode lichamen, tussen de stront en de exploderende bommen. Altijd maar regen. En gas dat over de modder drijft. Hoe ga je ermee om? Ze maakten er grappen over. Galgenhumor. Totdat ook dat niet meer genoeg is en je in shock raakt om vervolgens door je eigen officieren te worden afgemaakt omdat ze denken dat je laf bent. Er was ten minste een soldaat die blijkbaar de hele oorlog door positief bleef. Ernst Jünger. Hij schreef er een boek over; Sturm. Ik heb het al uit de bibliotheek gehaald. 28 juli brak de Eerste Wereldoorlog uit. Toch goed om bij stil te staan.

deux jours une nuit

Kies je voor de bonus of wil je dat Sandra haar baan behoudt? Dat is de vraag die de werknemers van een klein bedrijfje dat handelt in zonnepanelen voorgelegd krijgen. Sandra is  ziek geweest en nu keert ze teug en wil haar baas haar eruit werken. Het merendeel stemt voor de eenmalige bonus van 1000 euro, maar de stemming wordt ongeldig verklaart doordat mensen zijn beïnvloed. Maandag wordt opnieuw gestemd. Nu gaat ze in het weekend bij haar collega’s langs om ze over te halen om op haar te stemmen. Dat is waar de nieuwste film van de gebroeders Dardenne over gaat. Een martelgang, een bedelronde. Goed geacteerd, maar ik vond dit wel een beetje voorspelbaar. Stellen krijgen ruzie. De een heeft het geld hard nodig, de ander voelt zich schuldig. De baas van het bedrijf is natuurlijk een cynicus en wat hij heeft gedaan is het uithalen van een verschrikkelijk sociaal experiment zonder dat hij het zelf door heeft. Het lijkt erop dat hij zijn eigen sadisme niet eens snapt, dat zijn de ergste. Maar ja, ook een beetje ongeloofwaardig. Althans in een Nederlandse context, misschien is dit in België heel normaal. 

Voetbalhelden III

Nog een voetbalheld uit de jaren tachtig, Carlos Henrique Kaiser was een held in bluffen. Hij wist zichzelf telkens aan clubs te verkopen als briljante aanvaller zonder ooit een wedstrijd gespeeld te hebben. Het klinkt ongelofelijk, maar het lijkt erop dat het echt waar is. Hij had vrienden die professioneel voetballer waren en die een goed woordje voor hem deden. Telkens als het erop leek dat hij echt moest laten zien wat hij kon, dan blesseerde hij zich vreselijk. Hij greep dan naar zijn hamstring lees ik op internet. Hij maakte zich populair bij spelers door vrouwen hotels in te smokkelen tijdens internationale kampioenschappen. De voetbalheld die nooit een bal aanraakte. Als je al een roman over voetbal zou kunnen schrijven dan zou dit figuur een mooie aanleiding kunnen zijn. De man die deed alsof en vervolgens in het uitgaansleven van Rio de Janeiro vanwege zijn status als prof alle aandacht kreeg van de vrouwen die hij zich maar kon wensen. 

Voetbalhelden II

Voetbalhelden. Zidane. Een fantastische voetballer wiens carrière vaak wordt teruggebracht tot dat ene moment in zijn leven. De kopstoot. Dat is waar iedereen hem van kent. De jaarlijkse beelden tentoonstelling op het Lange Voorhout is weer gaande en Zidane staat hier met een vijf meter hoog beeld terwijl hij de kopstoot uitdeelt. Het wordt iconisch. Het refereert wellicht aan Sint Joris en de draak of de definitieve slag die een of andere held in een lang vervlogen oorlog uitdeelt. Maar terwijl klassieke beelden vaak gaan over goed en slecht, is daar hier geen sprake van.

Alleen het feit dat iedereen het gezien heeft maakt dit moment groots en meeslepend. Beelden zijn nooit zichzelf, ze staan altijd voor iets anders. Toch gaat het hier niet om de reden van de kopstoot, of de dieper liggende oorzaken van deze actie. Het gaat hier om het simpele gegeven dat iedereen het heeft gezien. De beelden zijn de wereld overgegaan. Een youtube filmpje dat miljoenen keren werd bekeken is nu in brons gegoten. Dat wat vluchtig was, is eeuwig geworden. 

De schrijver opereert

Tim Kreider vertelt in dit artikel op de Stone over de functie van het narratief als schild, als manier om de wereld te ordenen. Tegelijkertijd is er altijd een vorm van agressiviteit in het schrijven over mensen die je kent. Het is bijna altijd schadelijk voor de relatie die je hebt met mensen. 
Schrijven over mensen betekent dat je afstand moet nemen, bijna het soort afstand dat een arts heeft als hij in het lichaam van een patiënt gaat snijden.

“To an artist, people are, among other things, data. There is a part of you that isn’t necessarily cruel but isn’t especially nice, either — a part that just watches, and listens, and wants to know.”

Misschien is dat wel fascinerend aan goede schrijvers. Ze zijn niet instaat een normaal leven te leiden omdat ze alles voortdurend stuk maken in het echte leven zodat ze in hun kunst een goed artistiek resultaat kunnen bereiken. 

Voetbalhelden I

In de serie voetbalhelden staan we vandaag stil bij Socrates, die in jaren tachtig furore maakte. Een anti-atleet, studeerde filosofie en medicijnen en rookte en dronk bovendien. Voetbal was volgens hem geen sport maar een kunst. 
Louis van Gaal zegt altijd dat het gaat om het spel niet om de doelpunten. Hij zou het goed met Socrates hebben kunnen vinden. Hij zegt: Beauty comes first. Victory is secondary. What matters is joy.

Haring

Vlaggetjesdag, de rituele presentatie van de nieuwe haring in Scheveningen. Het was vandaag. Ik zag een zeiljacht afgeladen met mensen die champagne dronken en ik zag optredens van Hagenaren die Nederlandse liederen ten gehore brachten. Het zeiljacht was niet voor iedereen. Ik kwam daar voor de vlootschouw, maar we waren denk ik te laat. De haringen smaakten prima. Om de tien meter stond een haringkar. Je kon ook poffertjes eten en veel mensen waren daar vanwege het bier. Of de champagne op een zeiljacht natuurlijk, maar als je dat wilde had je een speciaal vlaggetjes nodig. Of een uitnodiging.

Wallace voorbij

Ironie is vaak afgedaan als een valse houding, iets zeggen maar je dan verschuilen achter het feit dat je het ironische bedoelde. Ironie speelt volgens David Foster Wallace in op een superioriteitsgevoel, maar dat is slechts een bepaalde soort van ironie. Via de site van Arnon Grunberg kwam ik een verwijzing naar een artikel tegen over Marie Luise Knott. Ze schreef het boek “Unlearning With Hannah Arendt,” waarin ze laat zien dat Arendt ironie gebruikte als een manier om voorbij haar eigen vooroordelen te komen. Met ironie kon ze Eichmann begrijpen met ‘de banaliteit van het kwaad’ als haar grootste bijdrage aan het begrip van de situatie die de nazi’s ethisch gezien hadden achtergelaten.Een situatie die niet meer te begrijpen viel vanuit de gedachte dat mensen handelen vanuit een bepaalde innerlijke drive, of in dit geval haat tegen de Joden. Er zijn veel kunstenaars die Walace hebben gelezen en ironie met het badwater willen weggooien, ze omhelzen een nieuwe serieusheid, maar vergeten dikwijls dat hun overtuigingen onverteerbaar zijn. De vraag is nou juist, hoe kom je van je eigen waarheden af? Volgens Arendt door middel van ironie. 

Bevingsgebied

Vandaag was ik in Noord Groningen in het aardbevingsgebied. Een groep mensen is daar momenteel bezig om weer met een positief gemoed naar de toekomst te kijken en saamhorigheidsgevoel te bewerkstelligen. Een barbecue was daarvoor de eerste aanzet. Maar er komt meer. Het is de bedoeling dat het gebied weer met een positief gevoel over zichzelf gaat nadenken. Dorpen zijn begonnen met projecten om autarkisch te worden en er komt binnen niet al te lange tijd een 'dorpsplein ontmoeting'. Dat deden ze hier niet echt voorheen, maar men leeft hier nu in een bevingsgebied en men heeft behoefte gekregen aan saamhorigheidsgevoel. 
Wat ik daar deed, weet ik niet precies. Ik wilde graag helpen, denk ik. Ik zie mezelf als hulpverlener. Mensen hebben hier wellicht behoefte aan troost. Misschien wordt het niet door iedereen gezien als een gigantische ramp, maar dat is een vergissing. Als je vastgoed een klap krijgt en van waarde verminderd dan is dat in Nederland een behoorlijk rampenscenario. ‘ Het was alsof de aarde brulde als een wild beest,’ zei de gastvrouw. Dat kan ik waarderen. Het landschap zou weer animistisch benaderd moeten worden. Het is dierlijk. Later zijn we nog even gaan kijken naar de wierde van Helwerd. Een prachtige heuvel waar een wonder is gebeurd.
Inderdaad is er wel iets aan de hand daar. Je begrijpt niet waarom iedereen naar Lourdes gaat. Even liggen in het gras van Helwerd is genoeg om er een tijdje tegen te kunnen.