Verkruimelen

In het archief van de Groene Amsterdammer (van 4 mei 2010) las ik een aardig interview met Adriaan Geuze, landschapsarchitect. Naar aanleiding van dat stuk heb ik besloten meer van zijn werk te gaan lezen. Geuze heeft ooit voorgesteld om de waddenzee in te polderen. Ik werd ondermeer getroffen door dit citaat: "Misschien ben ik naïef als ik zeg dat iedere generatie een stuk van Nederland gaat bouwen. Ik ben wat dat betreft in de verkeerde tijd geboren, er wordt nu geen nieuw land meer gemaakt, er wordt vooral kapotgemaakt. We maken geen polders meer, maar verkruimelen ze."

Misschien is dat wel waarom we langzaam onze identiteit verliezen. We bouwen geen Nederland meer. In plaats van de Randstad een harde grens te geven zodat zo'n stad tenminste wat compacter wordt, bouwen we langs onze snelwegen. Het bouwen van buitenwijken heeft niets met het maken van Nederland te maken, dat is zoals Geuze terecht opmerkt, het verkruimelen van polders. Een vriend vertelde me dat door Geuze's waddenzeevoorstel spontaan de waddenvereniging is opgericht. Dat is dus eigenlijk de antipolderclub en  op haar manier ook heel Nederlands.

Scheveningen

Vandaag heb ik deelgenomen aan een bijeenkomst over het nut van Artist in Residencies voor de ruimtelijke ordening. Gevaarlijke onderwerpen, de combinatie van nut en kunst bedoel ik, maar toch is het nuttig om zo nu en dan eens dat soort dingen aan te snijden. Met name de opmerking van een deelnemer van de universiteit Wageningen vond ik interessant. Waarom niet hetzelfde onderzoek zowel op kunstzinnig vlak als wetenschappelijk vlak inzetten. Daar had ik zelf ook al eens over nagedacht.

Future Shock

 

Vanavond ben ik begonnen enkele pagina’s te lezen in het boek Future Shock van Alvin Toffler (verscheen al in 1970), gekocht in de linkse boekhandel Rosa in Groningen. Een winkel waar ik graag eens een snuffelstage zou lopen overigens. Dit boek lijkt me boeiend omdat Toffler een wereld voorspelt, de tijd waarin wij nu dus leven, waarin we allemaal slachtoffer worden van een teveel aan verandering. Future Shock is volgens Toffler een psychische aandoening die ontstaat op het moment dat de toekomst te snel op ons afkomt(The premature arrival of the future). Het is verwant aan culture shock, maar dan van toepassing op je eigen samenleving. De  vrijwilliger die naar Afrika gaat en daar  geshockeerd geraakt vanwege veelwijverij, zoals dat zo mooi heet, kan altijd weer terugkeren naar zijn eigen land waarvan hij weet dat het er nog is. In het geval van future shock, zo stelt Toffler, is dat land zelf verdwenen. Je kan nooit meer ergens naar terugkeren, want het is er niet meer.

Of om het anders te zeggen: De vrijwilliger keert terug en merkt dat veelwijverij overal gemeengoed is geworden (Online is een grappige jaren zevntig documentaire te zien gebaseerd op Toffler's boek, let op de elektronische muziek).

Verlangen

 

Vanavond hadden we een feestje in de jaren twintig stijl. Altijd leuk om te verkleden. Toch liepen de meeste vrouwen uiteindelijk met een veren tooi rond die ze op internet hadden besteld. Mannen droegen vooral bretels, een misverstand ontstaan door films over de jaren dertig. Het was ook opvallend hoeveel foto’s er werden genomen. Logisch misschien want men was niet voor niets verkleed, maar uiteindelijk zullen deze foto’s weer op facebook landen. In zekere zin zijn alle feestjes facebookfeestje geworden. Ik verlang inmiddels naar feesten die het daglicht niet kunnen verdragen, of waar het in elk geval verboden is om foto’s te nemen.

beperkte kring

 

Vanavond waren we in de Deventer bij de ouders van de Lieve G. We zijn uit eten geweest bij een uitstekend restaurant, Boas geheten. Bij het afrekenen versprak de vader van de lieve G zich tegen de ober. Hij zij dat zijn collega’s, wij dus, niet goed hadden doorgedronken. Dit leidde bij ons tot grote hilariteit. In het Spaans betekend  collega zoiets als makker.  De moeder van de lieve G , de lieve G en ik hadden hierom de grootste lol. Toegegeven; het was maar voor een zeer beperkte kring mensen echt grappig.

Karakter

 

Een Mexicaanse vriend die in Nederland onderzoek doet naar Mexicaanse welzijnprogramma’s  voor de armen (met hidden agenda) heeft moeite hier te aarden. Het filtersysteem in zijn neus schijnt niet goed te werken en daardoor lijkt de onbetrouwbaarheid van het weer hem te nekken. Drie weken geleden heeft hij een ongeluk gekregen doordat hij plotseling moest remmen en zijn remblokjes blokkeerde. Hij is op zijn gezicht gegaan en hij heeft een flink litteken op zijn voorhoofd. Nog nooit heeft hij een ongeluk gehad of heeft hij littekens opgelopen. We hebben het over iemand die in Mexico stad is opgegroeid, tien broers heeft en wiens vader z’n geld verdiende met boksen (niet dat hij z’n kinderen sloeg, maar toch de sociale context lijkt me helder). Inmiddels is hij ook nog eens 12 kilo afgevallen. Onlangs ben ik met hem naar Osteria da Vinci gegaan, een goed restaurant in Groningen. Hij vertelde dat door de klap zijn karakter was veranderd.

Broccolisoep

 

Nog voordat ik de rijst met Indiase saus en spitskool kon serveren (en champignon snackjes) besloot de lieve G te gaan skypen met vriendinnen. Zo zei ze dat, ik moet skypen met vriendinnen, of een vriendin, dat weet ik niet meer.  Ik ben vervolgens met mijn bordje naar de slaapkamer gevlucht. Toen ik af en toe iets moest ophalen uit de woonkamer hoorde ik de beide dames klagen over hun saaie bestaan. Het was weinig dynamisch aan de andere kant van de lijn en volgens de lieve G was haar leven nog minder dynamisch. Burgertrutten dacht ik bij mezelf. Ze constateerden allebei dat ze zich erbij hadden neergelegd dat het grootse en meeslepende leven er voor hen niet meer inzat. Gebrek aan fantasie, lijkt me dat. Het wordt tijd om het uit te maken, besloot ik terwijl ik terugliep naar de slaapkamer waar ik een knus hoekje plekje voor mezelf had ingericht. Daarna was ik dat weer vergeten en ben ik in de keuken 

wasmiddel gaan maken.  Een vriend had me het recept gegeven. Marseille zeep en sodium en water. 

Later toen de lieve G klaar was met het skypen met vriendinnen vroeg ze wat dat groene prutje was dat ik op het vuur had staan. Broccoli soep, zei ik, wil je een hapje?

Moral Fantasy

Al eerder schreef ik over het boek waarin de briefwisseling tussen filosoof Gunther Anders en Hiroshima Piloot Claude Eatherly is opgenomen. Het is een interessante casus want zoals Anders schrijft in eenvan zijn brieven ' the more boundless the deeds the smaller the hindrance.'
Hij bedoelt hiermee dat we het moeilijker vinden om persoonlijk 1 individu om te leggen dan op de knop te drukken waardoor 100 duizend mensen over kling worden gejaagd. Het probleem is dat Eatherly dus wel vreselijke pijn voelt maar als een held wordt behandelt. Om toch schuldig te worden bevonden gaat hij banken beroven, maar dat mislukt de hele tijd.
Er bestaat volgens Anders een gat tussen ons vermogen dingen te maken en ons vermogen ons dingen voor te stellen. We hebben volgens hem de morele verantwoordelijkheid om  ons wel degelijk een voorstelling te maken van wat ons handelen in de wereld betekend. Onze opdracht is volgens Anders: To widen your moral fantasy.

Het is een opdracht die vandaag de dag nog steeds grote geldigheid heeft. Zo kunnen we ons bijvoorbeeld proberen een voorstelling te maken van wat de oorlog in Afghanistan concreet heeft opgeleverd: de oude Al Qaeda kliek is opgeruimd, maar er zijn miljoenen fanatiekelingen voor in de plaats gekomen die ook in de grensstreek wonen met Pakistan. De Al Qaeda tak in Jemen werkt aan de productie van ricine, een sterk gif goed te gebruiken bij aanslagen in afgesloten ruimtes zoals metrotunnels.

Pizzacratie

Even dacht ik vandaag getuige te zijn van een demonstratie. In Den Haag overkomt me dat regelmatig. Maar dit was Den Haag niet en toen ik uit raam keek bleek het om een groepje kinderen te gaan die iets riepen.  "Wij willen Pizza", verstond ik na een tijdje. Het werd door tientallen kinderstemmetjes herhaald. Een consumentenmars of kinderkruistocht die hun recht op fastfood tot uitdrukking brengen. Het wrange is dat het in het echt ook niks uitmaakt waarvoor je demonstreert, je haalt de krant toch wel als je het maar op het binnenhof doet. De politiek doet er doorgaans niets mee.
Het lijkt me een goed plan om een keer per maand met spandoeken naar het binnenhof te trekken. Er staat niets meer op dan: Calzone, Napolitana, margarita of penne Arabiata. De absurditeit van de Nederlandse politiek moet gepareerd worden met absurde demonstraties. De maand erop doen we het weer maar dan met borden waarop recepten staan te lezen voor Quiche Lorraine, Salade Nicoise of andouillette (een hele vieze worst met rubberachtige stukjes vlees erin).

Praktische filosofie

 

Het Israëlische leger schijnt een afdeling filosofie te hebben, the operational theory research institute geheten, om op een andere manier na te denken over ruimte, tijd en beweging. Eiendelijk een instantie die filosofie serieus neemt. Op de website van het European in (EIPC) las ik hier een artikel over, geschreven door Eyal Weizman. De tactiek die ontwikkelt wordt door  het leger en toegepast op de stad Nablus in April 2002, heet: walking through walls. Aviv Kochavi, destijds een commander bij de Paratrooper Brigade legt het principe uit waarmee ze de aanval hebben uitgevoerd op het vluchtelingen kamp Batala en het nabij gelegen Nablus:  

“This space that you look at, this room that you look at, is nothing but your interpretation of it. Now, you can stretch the boundaries of your interpretation, but not in an unlimited fashion, after all, it must be bound by physics, as it contains buildings and alleys. The question is: how do you interpret the alley? Do you interpret the alley as a place, like every architect and every town planner does, to walk through, or do you interpret the alley as a place forbidden to walk through? This depends only on interpretation. We interpreted the alley as a place forbidden to walk through, and the door as a place forbidden to pass through, and the window as a place forbidden to look through, because a weapon awaits us in the alley, and a booby trap awaits us behind the doors. This is because the enemy interprets space in a traditional, classical manner, and I do not want to obey this interpretation and fall into his traps. Not only do I not want to fall into his traps, I want to surprise him! This is the essence of war. I need to win. I need to emerge from an unexpected place. And this is what we tried to do.”

Filosofen als Deleuze and Guattari blijken ineens zeer praktisch toepasbaar in het conceptuele denken over het bewegen door ruimte en het nadenken over verschillende typen aan ruimtes. Daar hadden ze het ongetwijfeld niet voor bedoelt , maar bewijst wel een zeker praktisch nut van hun  filosofische gedachtes. Hun theorieën zijn blijkbaar bullet proof.