Een beetje een technisch verhaal

De Perzische tapijten liggen klaar in de tuin. We gaan ermee naar Barcelona. De man die de tapijten aan ons had verkocht verklaarde dat de tapijten weliswaar konden vliegen, maar alleen als het moment zich aandiende. Dat is dus nu. Gelukkig is het Barcelona geworden, want de man had gewaarschuwd dat je ook over d ebestemming niets te zeggen hebt. Het had net zo goed Afghanistan kunnen zijn. Toevallig wilden we net naar Barcelona, dus dat komt mooi uit. Volgens de gebruiksaanwijzing moeten de tapijten op verse sneeuw worden gelegd om ze te laten werken. Het gaat erom dat de sneeuw kristallen alle tapijtdeeltjes met de neuzen dezelfde kant op moeten zien te krijgen. De sneeuw werkt als een deeltjesversneller. Maar dat wordt een beetje een technisch verhaal. Ik ben allang blij dat ik niet meer die vervelende sites af moet om goedkope tickets te vinden. Dat geeft het reizen altijd zo’n onaangename supermarkt kwaliteit. Het zal koud worden op die tapijten, en winderig, maar ook spannend en avontuurlijk.

Nieuwe Realiteit

Een vriend van mij had laatst de toekomst gezien.
Hij zei: ’Het wordt niet 1984 van Orwell, maar a brave New World van Huxley.’
Wat hij bedoelde was dat we niet in een realiteit zullen gaan leven waarbij jij niet alleen tv kijkt, maar de tv ook naar jou kijkt zoals Orwell suggereert. Maar we zullen worden beheerst door technologie en rationalisme. Wikipedia meldt het volgende over de roman:’ De mensen zijn gezond en gelukkig, oorlog en armoede kennen ze niet. In die zin lijkt het werk eerder een utopie dan een dystopie, zij het op ironische wijze, want traditionele waarden als liefde, trouw, gezinsleven, kunst en godsdienst bestaan niet langer, evenmin als de vrije keuze voor een individueel bestaan.’
Ik geloof dat mijn vriend gelijk begint te krijgen. Klagen we niet met zijn allen over de kunstmatigheid van het leven en kunnen we er tegelijkertijd niet genoeg van krijgen? Begin volgend jaar verschijnt het boek Reality Hunger van David Shields, waarin de auteur zich verzet tegen de gebeeldhouwde roman die de werkelijkheid veel te gepolijst weergeeft terwijl die werkelijkheid al zo kunstmatig is. Vele auteurs hebben zich al positief uitgelaten over dit boek dat eigenlijk een manifest is.Hiervan is John Coetzee de opvallendste, dit is een deel van het citaat:" I, too, am sick of the well-made novel with its plot and its characters and its settings. I, too, am drawn to literature as (as Shields puts it) 'a form of thinking, consciousness, wisdom-seeking'. I, too, like novels that don't look like novels."’
Waarom zou een roman met een opbouw niet kunnen leiden tot een belangrijk inzicht?
Shields beweert dat we steeds grotere brokken realiteit in onze boeken moeten opnemen, meer citaten uit van alles en nog wat zodat er een collage ontstaat.

Wordt de wereld begrijpelijker of leren we iets meer over onszelf door een collage aan te bieden van stukjes realiteit in plaats van een nieuwe realiteit te construeren die een schaduw vooruitwerpt op wat komen gaat? Ik denk dat er wat al te gemakkelijk aan de kwaliteiten van de roman voorbij wordt gegaan. A Brave New World zou ons toch aan het denken moeten zetten.

Dorpsleven

Afgelopen weekend zijn we naar twee films geweest. Avatar van James Cameron en Das Weisse Band van Michael Haneke. Hoewel het twee totaal verschillende films zijn, zowel wat betreft genre, als aanpak als ook budget, lijken ze meer op elkaar dan je zou denken. In zekere zin gaan beide films namelijk over een visie op het dorps- en plattelandsleven ten opzichte van het geciviliseerde bestaan in de stad.
In Avatar, de spectaculaire 3D film van James Cameron, is er sprake van een grote dosis Oriëntalisme geprojecteerd op de planeet Pandora waar mensen in dorpsgemeenschappen dicht bij de natuur wonen. Das Weisse band gaat ook over een dorp en het plattelandsbestaan, maar dan in Duitsland vlak voor de eerste wereld oorlog. In dit dorp is het helemaal niet zo gezellig. Er gebeuren vreselijke dingen, alleen weet niemand wie er voor verantwoordelijk is, vooral omdat er niet over gepraat mag worden. De stadse politie toont zich erg clichématig stads als ze niet geloven dat een kind visioenen heeft gehad van de mishandeling van een gehandicapt kind. De ratio van de stad versus het gevoel van de plattelander. Haneke echter portretteert de dorpsbewoner als dom, achterbaks of loyaal aan de lokale baron. De baron en de barones zijn zo ongeveer de enige verstandige figuren van het dorp. Verstandige goed opgeleide mensen die echter ook niet van rampspoed verschoond blijven. Het geheel is sober en erg art house-achtig gemaakt. Dit in tegenstelling tot Avatar waar helemaal niets sober is. In een gigantische stijl wordt hier het goede dorpsleven van de blauwe inboorlingen geplaatst tegenover de brute kracht van de ‘geciviliseerde’ aardbewoners die louter geïnteresseerd zijn in de grondstoffen en niets willen weten van heilige bomen en voorvaderen.Uiteindelijk winnen de onderdrukte stammen van de oppermachtige vijand. Ook in Das Weisse Band is er sprake van een oorlog, alleen vaagt die het dorpsleven uit zonder het per se op dit dorpsleven gemunt te hebben (na de oorlog koopt de hoofdpersoon een huis in de stad en heeft nooit meer iemand uit het dorp gezien).Haneke laat zien dat het kwaad niet van buiten komt, maar zich in het dorp zelf schuil houdt. Ik vond de film tegenvallen. Alles wat Haneke heeft willen vertellen hebben we ook al in Dogville van Lars von Trier gezien, alleen dan beter omdat die Haneke ook in soberheid voorbij streeft. Natuurlijk hoeven we bij Avatar ook niet over het verhaal te beginnen, maar de film was extreem onderhoudend. Ik zat drie uur lang aan het scherm gekleefd, compleet overrompelt door vliegende draken, spectaculaire stunts en de brute machinerie van de oorlogsindustrie.

Slapstick

We hebben vandaag aan een kleine poolwandeling gemaakt van Groningen naar Haren om een vriendin met hersenschudding op te zoeken. Als de seizoenen een genre zouden hebben dan behoort de winter tot die van de slapstick. Mensen gaan schuifelend en stuntelend door het leven en hebben vreemde opgebolde kleren aan. De muts op het hoofd van menigeen is de muts van Harlekijn en Uilenspiegel.Ja, al met al, een komisch seizoen. Al kan dit voor sommigen behoorlijk pijnlijk uitpakken, getuige de hersenschudding van onze vriendin.

Dirty Work

Tijdens een etentje gisteravond met vrienden in het bijzonder goede restaurant Brussels lof in Groningen hebben we een deel van de avond besteed aan het discussiëren over het in dienst nemen van werksters, in het bijzonder, zwart betaalde werksters. Ik ben niet bekend met het fenomeen werksters in Nederland, maar ik sta er zeker niet negatief tegenover. Er waren twee kampen. Het ene kamp beweerde dat je in principe je eigen rotzooi moet opruimen. En als je al een werkster in dienst neemt dan moet je die op zijn minst wit uitbetalen. Ik vond het argument dat je je eigen troep moet opruimen sympathiek, maar ook romantisch en principieel. De informele economie mag dan verwerpelijk zijn, het is tegelijkertijd onmogelijk om die niet te hebben. De regelgeving is te ingewikkeld om principieel te kunnen functioneren, zelfs in Nederland. Er zijn nou eenmaal een hoop illegalen die op de een of andere manier hun geld moeten verdienen. Hier komen de pragmatische gemaksmens en de illegale zwartwerker elkaar tegen in een informele zone van wederzijdse behoefte bevrediging. De idealist staat dan langs te zijlijn te roepen dat het anders moet.
De discussie deed mij denken aan het boek Summertime van Coetzee. Het is een fictieve biografie waarin de jonge Coetzee zichzelf als een principiele man neerzet die zijn eigen huis isoleert en zijn eigen auto maakt.

p. 7 What he fiends himself doing is what people like him should be doing since 1652, namely, his own dirty work.

Later heeft de idealist Coetzee hier een discussie over met een pragmatische vrouw.

p.61 The first principle of economics is that if we all insisted on spinning our own thread and milking our own cows rather than employing other people to do it for us, we would be stuck forever in the Stone Age.

Licht gespannen

Soms is het prettig om even te gaan liggen. Je bent aan het typen en je denkt: ik moet even plat, daarna wordt alles beter. Dit overkwam mij vanmiddag op de letteren faculteit in Groningen. Ook Boris op wiens kamer ik zat te werken, ging even liggen. Gewoon even vijf minuten de ogen dicht om daarna weer fris verder te gaan. Het lijkt bovendien wel kerst. Niemand is er. Gisteren ook al niet. Boris deelt zijn kamer weliswaar met nog vijf andere personen, maar die hebben zich blijkbaar al overgegeven aan geurkaarsen met dennegeur.De kans dat die binnen zouden komen leek ons nihil. Nihil, maar niet geheel afwezig zo bleek. Een onderzoeker die zijn dissertatie schrijft over het oude Rome, trof ons aan op de vloer. Hij deed net alsof hij niet verbaasd was, alsof het hem niet uitmaakte dat we op de vloer lagen. Toch zag je aan zijn gezicht dat hij er moeite mee had. Teveel asscociaties met het decadente Rome wellicht. Wij wisten ook even niks te zeggen. Vanaf dat moment hing er een licht gespannen sfeer in de kamer.

Comfort

Een vriend van ons heeft gisteravond door de hevige sneeuwval een ongelukje gehad met de auto. Terwijl hij met vijf kilometer per uur zijn straat inreed gleed hij in de bocht tegen een stilstaande Volvo station aan. Het voorheen zo ranke autootje zag eruit alsof die geschampt was door een tank. We troffen onze vriend aan in zijn woonkamer met wijn en sigaretten terwijl hij samen met de gedupeerde bezitter van de Volvo verzekeringspapieren aan het invullen was. Er waren die avond al drie auto’s tegen de Volvo aangereden. Toch leek hij er tamelijk relaxt onder. Veel relaxter in ieder geval dan onze vriend die eigenlijk al gestopt was met roken, maar daar onder deze omstandigheden toch weer mee was begonnen. Misschien is dat dan het verschil tussen een Porsche en een Volvo. Het doet iets meer pijn als die stuk gaat. ‘We zouden dit weekend naar Berlijn en dat moet nou ineens in een leenauto. ‘ Naar Berlijn in een leenauto. Comfort is een vorm van gevangenschap, je kan er wel steeds meer comfort bij krijgen, maar je kan nooit meer terug. Het werd vervolgens nog erg gezellig met een hoop wodka en youtube. We spraken over iemand met een trauma die geen recht dacht te hebben op behandeling omdat ze geen oorlog had meegemaakt. Haar moest uitgelegd worden dat de oorlog zich ook thuis kan voltrekken. Een trauma kan je leven binnensluipen op kousenvoeten als je ligt te slapen, maar ook naar Berlijn gaan in een leenauto kan traumatisch zijn.

wat je waard bent

Op de BBC hoorde ik een verhaal over een onderzoekscommissie die had uitgerekend dat iemand die in een ziekenhuis schoonmaakwerk doet per 1 betaalde pond 10 duizend pond terugverdient voor de maatschappij. Bankieren vernietigen daarentegen 7 pond per 1 betaalde pond. Ze brengen dus helemaal geen geld op maar maken het kwijt. Adverteerders zijn nog erger die vernietigen 11 pond voor iedere pond die ze verdienen. Dit komt omdat ze aanzetten tot onverstandige koop gedrag en dat is dus helemaal niet goed voor de economie, zoals vaak gesuggereerd wordt. Afval recyclers verdienen 12 pond voor iedere pond die geinvesteerd wordt.

Het is een interessante nieuwe manier om salarissen te berekenen, gewoon door te kijken wat lever je nou helemaal op voor de samenleving? Bankiers zijn ten slotte jarenlang betaald om ons tot de financiële afgrond te brengen en als ze eventueel wel geld maken dan is dat ook ten behoeve van een kleine groep ten koste van de rest.
http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8410489.stm?lsf

Pervers

Toen we zondag wegens internet problemen (die nog niet helemaal zijn opgelost)in een lunch café hebben gewerkt ving ik een gesprek op tussen drie personen waarvan er twee uit Roemenie kwamen. Ze spraken over de verkiezingen in Roemenie en hoe lachwekkend die waren. Zo hadden de kandidaten een optreden gehad in een talkshow waar aan ze werd gevraagd wat het mooiste was dat ze hadden gedaan of meegemaakt in hun leven. Een kandidaat zei dat dit het bekeren van een moslim kind tot het christendom was geweest, een andere dat hij eindelijk voor zichzelf was opgekomen en niet had gedaan wat zijn schoonmoeder hem had opgedragen. Ook viel bij een van de twee kandidaten, of misschien wel een derde kandidaat de opmerking dat zijn dochter aan de duim van Bill Clinton had gezogen. Goed om te weten dat naast Italië ook andere landen lijden aan een toenemende pervertering van de politiek.

Twee invaliden liftjes

Vannacht had ik een droom die een vreemde voortzetting leek te zijn van de snelwegsafari van enkele weken geleden. Ik kan me alleen het onderstaande fragment herinneren.

We arriveren bij een liefelijk parklandschap en stappen uit de auto om een wandeling te maken. Een slingerpad voert ons over een groene heuvelrug die begroeit is met kleine dennenboompjes van drie meter hoog met een ronde kruin. Links en rechts van ons strekken zich ondiepe groene valleien uit waar dezelfde kleine dennenboompjes groeien. Het paadje dat schuin omhoog loopt leidt uiteindelijk tot een gemetselde muur van een terras. Om op het terras te komen kun je gebruik maken van twee invalide liftjes. Die zijn duidelijk niet bedoelt voor mensen in een rolstoel want eenmaal op de heuvelrug zouden die hopeloos vast komen te zitten. De liftjes worden bedient door een mompelend oud vrouwtje met een hoofddoekje, die hier een klein zakcentje mee verdient. Net als we naar haar toe willen lopen horen we het angstaanjagende kabaal van een cross motor onze kant opkomen. Over het smalle pad komt de engel des doods aangereden, zonder helm en in een T-shirt. Hij kijkt ongeïnteresseerd en ziet ons niet staan. Zijn motor heeft overdreven grote wielen en achterop zit een babe die ook geen helm op heeft. Zij heeft lang donkerblond haar. Als ze afstappen kijkt de babe even naar ons, uitdrukkingsloos. Dan stapt ze op de schoot van haar vriend die al op een stoeltje is gaan zitten die op het platform van de invalide lift is gezet. Ze houdt zich vast aan zijn nek en terwijl ze hem aankijkt plooit haar gezicht zich in een verleidelijke glimlach. Speels steekt ze haar benen uit als ze omhoog gaan. Het oude vrouwtje mompelt nog wat en weg zijn ze.