woensdag 13 mei 2009

Opkomst


Vanavond had ik een presentatie over mijn verblijf in Ypenburg.De presentatie vond plaats in het 7X11 huis van Heden, na tien jaar nogsteeds geen plek dat bij veel Ypenburgers een warm gevoel oproept. Maar ik geloof niet dat dit aan Heden ligt.
Ook de Modderdorpse tijd, die daar voor mij had gezeten was van de partij. Ik had geen grote opkomst verwacht en die was er ook niet. Er waren denk ik acht of negen personen en een authentieke Ypenburger. Ik heb gemerkt dat het mij niet uitmaakt of er nou een hand vol mensen staan of vijftig. Het gaat net zo goed of net zo slecht. Er was aan het einde zelfs nog een behoorlijk geanimeerde discussie over het functioneren van de buitenwijk. Ik vermoed dat er vrijdag bij mijn presentatie in de bibliotheek meer mensen zullen zijn, al was het maar omdat de bibliotheek van zichzelf al een publieke plek is.

OB. Patchwork Gevangenis


Gisteren heb ik een bezoek gebracht aan de jeugdgevangenis in Vught om een werk van het Obersvatorium te bekijken. De gevangenis staat op een plek waar je, gebruik makend van het openbaar vervoer, alleen kan komen met een taxi of met een klein busje die eens in het uur van station den Bosch rijdt. De gevangenis bevindt zich op een boeiende en historisch beladen plek. Hier bevond zich het voormalige concentratiekamp Vught. Cynisch genoeg staat het ‘museale’ gedeelte van het kamp dat dienst doet als herdenkingsteken op een minimaal stukje helemaal achteraan. Ze hebben nota bene een barak nagebouwd om rondleidingen te geven. Niet dat er geen barakken zijn, maar die barakken zijn allemaal in gebruik. Als gevangenis, maar ook om militairen te stationeren. Ook is het kamp destijds gebruikt om Molukkers op te vangen, maar omdat hun ‘tijdelijke verblijf’ twintig jaar duurde, zijn ze maar gebleven. Ze wonen er nog steeds. Er wordt ook nog een gevangenis van de Duitsers gebruikt om mensen in op te sluiten die zwaar bewaakt moeten worden. De Hofstad groep zit daar bijvoorbeeld. Communicatiemedewerker Sander Syperda zegt dat een voormalige directeur een man met ambitie was.‘Zo ongeveer bij ieder probleem in Nederland zei hij: breng ze maar naar Vught, dat lossen we hier wel op.'
Alles zit in Vught, waardoor er eigenlijk een soort patchwork gevangenis is ontstaan. ‘we hebben plastic schotten op de hekken geplaatst zodat de jonge jongens niet in contact komen met de zware volwassen criminelen.’ De schotten zien er wat profesorisch uit. Je kan zien dat het achteraf geconstateerd is dat het misschien beter zou zijn als dit contact zou worden geminimaliseerd. Bovendien wordt de jeugdinstelling ook niet meer gezien als een gevangennis, maar een zorginstelling. Ook de tuin van het conservatorium past bij dat idee. 'Als de jongens hier bezig zijn, vergeten ze soms dat ze opgesloten zitten.'

zondag 10 mei 2009

OB.anti-archief


Een vrolijk oud baasje wees mij vandaag op het archief van Harry Patinama. Harry Patinama, een naam om te onthouden. Op internet las ik het één en ander over zijn synergie archief dat hij samen met kunstenaar Irma van der Zande vult. De website van het Synergie archief is nog onder constructie, maar de volgende tekst over beide kunstenaars is wel alvast te lezen:

In hun werk proberen zij ratio en intuïtie te verbinden, bijvoorbeeld door teksten te ont-talen en om te zetten in beelden volgens een bepaalde systematiek.

Dit is kunst dat gereduceerd wordt tot een systematische handeling waarbij het niet lijkt te gaan om de conservatie van informatie, maar juist de reductie ervan. Ont-talen is een proces van verval waarbij de betekenis uit de tekst wordt getrokken. Het is dus eigenlijk het tegenovergestelde van een archief.

zaterdag 9 mei 2009

Geaardheid


Op de achterkant van de NRC lees ik vandaag dat er een boek is verschenen over lesbische rolmodellen. Echt een boek waar we behoefte aan hebben. Volgens de samenstellers Mirjam Hemker en Linda Huijsmans is de lesbo in de samenleving nog tamelijk onderbelicht. Tevens melden ze dat er waarschijnlijk een lesbische medewerker op het binnenhof rondloopt. Tjonge. In hetzelfde artikel wordt een onderzoek van de universiteit Amsterdam aangehaald waarin staat dat vrouwenvrouwen ( lesbo’s) vaker last hebben van woede aanvallen en depressies. Ook ontzettend nuttig om te weten, maar wat het met het betoog van het artikel te maken heeft wordt niet duidelijk. De samenstellers van het boek over ‘lesbiconen’ verbazen zich er ook nog over dat ze vooral in de kunstwereld op weerstand stuiten voor hun initiatief.’ Als ik merk dat jullie mij noemen in je boek krijg je een proces aan je broek.’ Dat lijkt me ook de enige juiste reactie. Er blijken volgens de samenstellers opvallend veel lesbische vrouwen bij de NOS te werken met deze ‘geaardheid’. Ik vond het journaal toch al een beetje een slap en weinig informatief programma, maar nu ik weet dat er vrouwen met een geaardheid werken denk ik dat ik voorlopig helemaal niet meer ga kijken. Journalisten die veel lijden aan woede uitbarstingen lijken me niet erg betrouwbaar.

vrijdag 8 mei 2009

Het leven van de ander



Er kwam vandaag een meisje schuilen tegen de regen. Onder haar arm droeg ze een schilderij verpakt in een vuilniszak. 'Die heb ik gisternacht geschilderd.' , zei ze.
Ze vertelde dat ze honger had en dat ze nu met het schilderij de straat op ging om het te verkopen. Ik vroeg haar of ze op die manier ook wel eens iets had verkocht.
'Altijd', zei ze. 'Alleen jammer dat er nu niemand op de terrasjes zit met die regen.'
Ze laat me zien wat ze geschilderd heeft en het blijkt Ulrich Mühe te zijn, de man uit de film 'Das leben der Anderen' die de anderen observeert. Het is dat plaatje met de koptelefoon. 'Ik heb gisteravond die film gekeken en daarna de achterkant van het hoesje nageschilderd.' Het meisje was denk ik nog geen twintig en hield er een soort bohemien-achig leven op na waarbij ze op het moment dat ze veel geld had verdiend met het verkopen van schilderijen van het leven ging genieten en eigenlijk nauwelijks nog wat deed. Als ze honger leed kwam ze in een roes en ging ze weer werken. Lijden voor de kunst, het bestaat dus nog steeds. Toch had ik haar een boterham moeten aanbieden.

donderdag 7 mei 2009

OB.De dood


Het schilderij van Da Messina heeft op veel mensen een bijzondere aantrekkingskracht. Ik had al eens een Franse dame op bezoek die er de grot van Plato in meende te herkennen. Vandaag had ik een ondermeer een Canadese kunstenaar op bezoek die me vertelde dat hij al jaren geleden getroffen was door het schilderij van da messina. ‘ Ik werk veel met mdf en het meubelstuk waar Geronomo in zit, lijkt ook wel uit moderne materialen opgebouwd.’
Ik snap wat hij bedoelt, er is inderdaad gebruik gemaakt van een dun soort plaat materiaal. Wie verder naar het schilderij gaat kijken verdwijnt er uiteindelijk in.
‘Het begint met de kleine bogen van het meubelstuk waar je je kan voorstellen als kind onder te kruipen, dan komen de iets grotere boog van het bureau waar Geronomo aan zit te studeren en dan verder een boog die al bijna zo groot is dat ze aansluit bij de bogen van de ruimte. Dat is het voor mij een transformatie tussen meubel en architectuur.’
Kunstenaar Olphaert den Otter kwam ook voorbij. Ik wees Olphaert in navolging van de Canadese kunstenaar op een doorzichtige kat op het schilderij van da messina. De Canadees dacht dat het met opzet was, Olphaert zei dat het kwam doordat olieverf in de loop der tijd transparant wordt. ‘Daaraan kan je zien dat de kunstenaar achteraf heeft besloten de kat toe te voegen. Dat is interessant want het maakt een soort keuze patroon zichtbaar. ‘

Olphaert liet me net als de Canadese kunstenaar zijn werk zien. Een serie van schildrijen die een studie voorstellen naar behuizing op de grens van dakloosheid. Het is inderdaad een fascinerende vraag waar het wonen ophoud en de dakloosheid begint. Ik denk dat de essentie van het wonen zich juist op dat grensgebied afspeelt. Wonen is een werkwoord, wie wonen concipieert als toestand heeft het over de dood.

woensdag 6 mei 2009

Ironie


Vandaag kreeg ik bij Stroom bezoek van Vincnet van Gerven Oei die samen met Jonas Staal een pamflet tegen ironie heeft geschreven. Dat pamflet ligt in drie grafstenen opgebaard in de kelder van Stroom waarmee het letterlijk onder iedere tentoonstelling ligt. Ironie wordt door hen ijdel genoemd omdat het een superieure houding ten opzichte van de toehoorder veronderstelt en het houdt altijd een ontsnappingsmogelijkheid open voor hetgeen beweerd is. Ik zou willen zeggen dat ironie uitstekend werkt voor zelfrelativering en aan de toehoorder de nodige ruimte biedt z'n 'ongelijk' toe te geven zonder gezichtsverlies te leiden. Het biedt weliswaar vluchtmogelijkheden, maar die zijn er voor bijde partijen. Dat maakt het niet per se compromisloos, maar juist een praktisch middel om mee te commuiniceren.Staal richtte enige tijd geleden monumentjes op voor Wilders. Dat ging vooral om de kracht van de suggestie: foto's, kaarsen en bloemen deden het werk. Wilders doet niet aan ironie en nam het werk dan ook uiterst serieus. Maar dat was opzichzelf wel weer ironisch te noemen want hierdoor werd Wilders onderdeel van het kusntwerk. Pas toen Wilders het zich aantrok dat iemand net deed alsof hij dood was kreeg het werk betekenis.
Een goed werk, vind ik zelf, maar volgens mij bij uitstek een ironisch commentaar op de persoon van Wilders. Althans, dat commentaar kwam natuurlijk uit hemzelf.

dinsdag 5 mei 2009

Lijstjes


Enige tijd geleden schreef Jan Blokker in de NRC-Next dat kranten zich steeds vaker laten misbruiken voor verkapte reclame doeleinden. Hij verwees hiermee naar Andries Knevel (EO) en Floris Decker (ABN), die in de krant excuses maakten, maar dat vooral aangrepen als gratis reclame voor hun instellingen. Het jongste voorbeeld hiervan is Dimitri Verhulst. In een opiniestuk in NRC Next meende hij te moeten beweren blij te zijn met de christelijke boekhandels die zijn boek niet wilde verkopen vanwege de titel Godverdomse dagen op een Godverdomme bol. Dat je daar blij om bent kan ik me voorstellen, wie wil er niet dat boekhandels je boek weigeren vanwege de aanstootgevende titel. Altijd goed voor de verkoop. Maar Verhulst zei het prijzenswaardig van die boekhandels te vinden omdat ze uit principiële gronden handelden in plaats van uit commerciële. Daaran bleken dit principiele gronden ineens tamelijk mager te zijn. Het stuk is opgebouwd rond het verschil tussen commercieel en principieel, terwijl dat volgens mij een dubieus onderscheid is.
Christelijke boekhandelaren weigeren uit principiële overwegingen de de AKO poster van Verhulst omdat het potentiële klanten zou kunnen afschrikken. Boekhandelaren zijn uit principe commercieel. Hij sluit af met de opmerking dat in Nederland boeken sowieso alleen maar serieus worden genomen als ze op de één of andere lijst worden gezet. Daar heeft hij natuurlijk gelijk in, die lijstjes cultuur is vreselijk. Maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat hij daar zelf ook nogal mee bezig is. Wat van het betoog overblijft is dit: Ik sta op de Ako lijst en op de zwarte lijst, koop mijn boek. Blokker heeft gelijk: het begint een trend te worden.

zondag 3 mei 2009

Hotel Zeepjes



Andrea Vreede, NOS verslaggeefster in Italië, zei een paar weken geleden bij een lezing in Groningen dat Berlusconi het beste is wat Italië is overkomen sinds Andreotti. Onlangs zag ik een erg goede film over Andreotti, I Divo, van Paolo Sorrentino die ik sinds la Consequenze dell'Amore tot een van mijn favoriete regisseurs reken. Sorrentino zet Andreotti neer als een ongrijpbare man met een bijna heilige missie om het goede te doen voor zijn land, waarbij in zijn eigen woorden soms ook het kwade ingezet moet worden. Alleen wat betreft dat laatste lijkt Andreotti wellicht op Berlusconi, ook hij schuwt het kwade niet en wordt net als Andreotti beschuldigd van banden met de maffia. Maar Berlusconi lijkt vooral geïnteresseerd in een sterrenstatus en dat kan van de eenzame Andreotti niet gezegd worden. Hij maakte vijftien urige werkdagen op vier of vijf uur slaap. Het enige frivole aan hem was dat hij hotelzeepjes spaarde.

zaterdag 2 mei 2009

Heg



In het flauwe schijnsel van mijn zaklamp lichtte het witte gezicht van de buurjongen op in de nacht. Hij keek, als gehypnotiseerd door het schijnsel, met fonkelende bruine ogen mijn kant op. Maar hij leek me niet te zien, of het drong niet tot hem door dat ik het was. Vooral de zaklamp trok zijn aandacht. 'Ga maar slapen', zei ik. Maar zodra ik het licht had gedoofd ging het smakkende en knabbelende geluid dat eerder mijn aandacht had getrokken, onverminderd verder. De buurjongen nam kleine wel overwogen hapjes van de heg. 'Die heeft morgen groene poep', dacht ik en trok de voordeur achter me dicht.