Opvreten

 Gisteren was de schrijver van het boekenweekgeschenk,  Tom Lanoye, aan het woord in het radioprogramma De Avonden. Hij haalt een boek aan over de oorlog tussen Rome en Carthago. Hij kan zich de schrijver van het boek niet meer herinneren, maar hij stak er wel de loftrompet over af. Toen een Romeinse vernietigingsmacht al op weg was om de vijand voor altijd van de aardbodem te laten verdwijnen en de aarde daar zelfs te behandelen met pekel zodat er nooit meer wat zou groeien, toen waren er senatoren die zeiden dat je de vijand wel moest snoeien, maar nooit helemaal moest vernietigen want zonder vijand zou Rome zichzelf opvreten. Lanoye Suggereert dat dit is gebeurd na de koude oorlog. De westerse overwinningsroes is ontaard in een regelrechte dronkenschap en een zwalkende koers. Interessante kost. Het heeft me doen besluiten het geschenk te lezen en daarbij voor het eerst iets ter hand te nemen van deze Vlaamse schrijver.

Net echt

Ik ben nog niet in Ghana, maar dat voelt wel zo. Ik zit in Den Haag zonder internet en de ambassade van Ghana heeft mij een visum geweigerd. Door het incidentje van twee weken geleden, dacht ik er via een visumbureau doorheen te glippen. Mijn naam stond helaas op een lijst, zo stelde het visumbureau. Ik vraag me af wat voor een lijst. Morgen ga ik het in elk geval weer proberen, nu met een licht getoucheerde uitnodiging van de universiteit in Kumasi.

Doucheputje

Afval bestaat niet, dat is de slogan van de vuilverwerker Van Gansewinkel. Vandaag spraken we met Nis Baar. Op zijn kaartje staat Sr. Accountmanager cradletocradle. Melle Smets en ikzelf waren bij Nis Baar, niet om hem uit te horen over duurzame afvalverwerking, maar om te weten welke spullen hij heeft voor in ons recycle fabriekje. Daarmee staan we op het Noorderzon festival deze zomer. Het gaat goed komen met de spullen zo bleek uit een indrukwekkende catalogus aan stampers, vergruizers en drukkers. Vooral de terminologie sprak ons erg aan, daar moeten we een lijst van aanleggen. Het afval moet een excuus worden om mensen een biechthokje in te krijgen waar ze antwoord moeten geven op de meest gênante vragen. Om te beginnen met deze: Liggen er ook haren in uw doucheputje en hoe lang laat u die doorgaans liggen?

Hoop

In de Volkskrant stond vandaag een klein stukje over het cyronics instituut in Michigan. Mensen kunnen zich hier laten invriezen om, als de techniek het toelaat, jaren van nu weer te worden ontdooit en verder te leven. Fotograaf Daan Paans maakte portretten van de mensen op de wachtlijst. Tussen sterven en invriezen mag niet teveel tijd zitten, daarom zijn er al pensions voor ouderen gebouwd op nog geen tien kilometer van het instituut. Straks goed geconserveerd de stikstof tank in, zeggen enkele bejaarden die daar wonen.  28.000 dollar kost  deze geruststelling. Als het zo duur is, dan zal het wel waar zijn. Stikstof is de wetenschappelijk variant van de hemel. Het biedt hoop op wederopstanding.

Bunkerboek

 

Afgelopen dinsdag had ik in Amsterdam in de zogenaamde eerste klas restauratie afgesproken met Hanne die me haar bunkerboek heeft overhandigd zodat ik erin kan lezen. Het is een ongelofelijk document dat ze heeft gemaakt in 1964 toen ze een jaar over zeventien was. Vanaf haar dertiende heeft Hanne naar bunkers gespeurd, ze opgemeten, kaartjes gemaakt en met foto’s dingen verhelderd. Het is bijzonder om te lezen omdat het volkomen serieus en ernstig is opgeschreven. Dat vertelde Hanne ook, dit boek was haar cadeau aan de wereld, zo zag ze dat. ‘De bunker Rode F werd voor het eerst in het voorjaar van 1959 door mij, samensteller van dit bunkerboek, betreden. De ingang, die ik toen vond bestaat helaas nu niet meer, want hij is later dichtgegooid. Dat was in 1961.’

Partners

Ik ben ‘Het Regenseizoen’ aan het lezen van Stephen Ellis die momenteel de Desmond Tutu leerstoel aan de UvA bekleedt. Het boek beoogt een ‘koele’ blik te geven op de ontwikkelingen in Afrika. In de introductie maakt hij direct al een rake opmerking over de afhankelijkheidsindustrie die is ontstaan door ontwikkelingssamenwerking. Ons idee dat het westen een morele plicht heeft om de ontwikkelingen in Afrika op gang te helpen werkt volgen Ellis automatisch ook een vorm van slachtofferschap in de hand. In de Tegenlicht documentaire van een week geleden over schuld werd ook duidelijk dat zolang schuld bestaat tussen gelijke partners dit betekend dat er geen slachtofferschap ontstaat omdat het een ere kwestie blijft om de schuld weg te werken. Schuld tussen ongelijke partners, waarvan de een zich moreel superieur acht en daarmee diegene is die hulp biedt, verlamt de ander in zekere zin en spreekt deze niet aan op de eigen inventiviteit. Daarom ben ik heel benieuwd wat wij in Ghana kunnen leren. Hoe moet je bijvoorbeeld je eigen huis bouwen en wat doe je als je een computer wilt recyclen of een dorp wilt beginnen op gekraakte grond van de gemeente.

Primitieve krachten

Poetins traan was echt, zei hij, maar kwam door de wind. Mooie uitspraak voor een president die op dubieuze wijze aan de macht is gekomen. De overwinning is echt, maar is tot stand gekomen door manipulatie. We worden natuurlijk de hele tijd gemanipuleerd. Het neefje van Sigmund Freud, Edward Barnays, paste in Amerika de theorieen van zijn grootvader toe voor reclame doeleinden en in de politiek. Hij geloofde echter niet in democratie.Want het gedrag van mensen wordt bepaald door de instincten uit hun onderbewuste. Daardoor kunnen ze dus nooit voor zichzelf bepalen wat goed voor ze is. Je kunt mensen uitstekend manipuleren door middel van reclames had Barnays bedacht en omdat, zoals hij zelf zegt, het woord propaganda door de nazi's was bezoedeld bedacht hij het begrip public relations. Of je nu het publiek manipuleert of de verkiezingen dat maakt in essentie niet zo gek veel uit, moet Poetin gedacht hebben.(Wie meer wil weten over Barnays en hoe hij de techniek uitdacht om mensen dingen te laten kopen die ze niet nodig hadden, kan hier een schitterende documentaire zien van de BBC:http://www.youtube.com/watch?v=jUYFr-uDQgg)

Huiselijkheid

 

Vanavond las een buurvrouw gedichten voor. Franse en Nederlandse gedichten uit eigen werk. men was tussen 11:00 en 17:00 welkom, las ik op een geplastificeerd A4tje. Ik kon helaas vandaag niet, jammer, anders was ik zeker gegaan. Ik wentel mij, van tijd tot tijd, graag in de huiselijkheid van anderen. 

Zalf

 

Vandaag ben ik sinds lange tijd weer in de Scheveningse bunkermuseum geweest dat wordt gerund door de Haagse Bunker Ploeg.  Ik hoorde een vrijwilliger aan een tweetal bezoekers uitleg geven over een speciaal soort zalf waarmee je je moet insmeren na een aanval met gifgas. Hij vertelde het alsof we in de drogisterij stonden. Er waren een hoop nieuwe spulletjes in de bunker; nieuwe helmen en het boek van Ferry Mingelen over Den Haag werd er ook verkocht. Ferry is met ons mee geweest een bunker in, vertelde de Haagse bunkerkoning, leuk om te zien hoe hij als een jongen zo blij was om onder de grond te gaan. Het museum van de Haagse bunkerploeg trekt duizenden gasten per jaar, maar moet het zonder subsidie zien te redden, al jaren. Als er een volksmuseum is dat juist wel subsidie verdient dan is het wel dit museum van de Haagse bunkerploeg nabij het havenhoofd. Ik hoorde hier onder de grond overigens dat de architect van de in aanbouw zijnde Scheveningse boulevard Manuel de Sola Morales vorige week is overleden.

will zur macht

 

In veel steden en zeker in Den Haag zijn er plekken waar je door de kieren van het alledaagse kan doorglippen om in een volstrekt andere wereld terecht te komen. Ik schreef hier al eens over de Spaanse club, waar je onder tl licht de meest fantastische paella kan eten, vandaag was ik in een Ghanees restaurant. Het eten is er lekker maar je moet er geen fufu bestellen want dat wordt in Ghana nog met de hand gestamd van yam, maar is hier een instant product dat wordt gemaakt met poeder en water. Het was een aangename avond met Benjamin van Rooij onderzoeker en hoogleraar aan de universiteit van Amsterdam en zijn vriendin Janine tevens onderzoeker, maar dan aan de universiteit van leiden (Janine is in Ghana geweest voor onderzoek). Benjamin vraagt zich persoonlijk af, maar ook in zijn meest recente onderzoek, waarom wij altijd maar meer willen en uiteraard of het ook anders kan. Hij had het over een plan dat in de jaren dertig was bedacht, tijdens de crisis, maar nooit is uitgevoerd. Dat plan bestond eruit om terug te gaan naar een dertig-urige werkweek. Het idee daarachter is dat je beter meer mensen aan het werk kunt hebben die minder verdienen, dan minder mensen die meer verdienen. Dat laatste is vreemd genoeg het model dat we met zijn allen hebben omhelst. Benjamin vraagt zich af waarom het niet anders kan. Misschien dat hij toch de 'will zur macht' onderschat en het belang daarvan, uiteindelijk is dat ook de motor achter creativiteit en nieuwe ontwikkelingen, zoals oorlog dat ook kan zijn.

tandenstokers

 

'Wat is, denk je, de belangrijkste conclusie als het om je gebit gaat?'

'Ontstoken tandvlees?'

‘Je moet met tandenstokers gaan werken.Wil je over twee maanden weer een afspraak maken om te zien hoe het gaat?’

‘Wat bedoel je?’

‘Nou om te zien of je de discipline kan opbrengen om met de tandenstoker in de weer te gaan.’

‘Nou, ik denk dat het toch moet lukken om dit advies ter harte te nemen.’

‘Het is niet eenvoudig om nieuwe gewoontes aan te leren, vandaar dat ik het suggereer.’

‘Ik ga mijn best doen.’

Dit gesprekje had ik vanmiddag bij de tandarts. Het zijn van die gesprekken die geruststellen. Ik kan bij de tandarts weglopen en bij mezelf denken: ‘Gelukkig, ik sta er niet alleen voor.’

Nutteloos

Ik belde vandaag met het kurhaus om te vragen waar de nalatenschap van Adama Zijlstra was gebleven. Ik zocht enkele foto's. Men wist niet waar ik het over had.'Wij hebben hier alleen Adama Zijlstra I en Adama Zijlstra II, dat zijn conferentiezalen,' zei een jeugdige sales medewerker. Voor de rest hebben we hier niets van hem. Dat de muren van het kurhaus nep zijn en dat het in feite kapot gerestaureerd is met de verkeerde deurklinken binnen, wist ik al, dat ook de geschiedenis is vergeten, zelfs bij het personeel, bewijst de nutteloosheid van die restauratie.

Mission

 

Ik had me erop voorbereid dat het lang zou duren, dus in de wachtkamer van de Ghanese ambassade klapte ik mijn laptop open en begon te werken. Na anderhalf uur was ik aan de beurt. Ik mocht naar het kleine kamertje waar ik tot mijn verrassing naast de Ghanese dame van de vorige keer een jonge man aantrof die het graag goed wilde doen. Ook het consulaire werk is een ambacht. De pasfoto’ die ik bij me had moest ik op alle vier de pagina’s plakken. Ik mocht niet de prittstift gebruiken die op zijn bureau stond. Geen probleem, in de wachtkamer lag ook een prittstift. Na vijf minuten was ik terug. Wat bent u van plan te gaan doen in Ghana? 'Toursim,' zei ik naar waarheid. We zouden ten slotte wat gaan rondkijken op verschillende plekken. Dat ik van plan ben hierover iets te gaan schrijven doet niets af aan de kwalificatie toerisme. Vervolgens werd ik erop gewezen dat het adres van de golden Tulip niet langer

geaccepteerd werd. 'Dat was deze zomer nog niet het geval,' zei ik. 'Policy changes all the time,’ zei hij daarop. Ik noteerde daarom de naam van iemand die ik ken en zijn nummer. Die persoon werd prompt gebeld. Hij bevestigde mijn komst, maar voegde er aan toe dat ik naar Ghana ging ‘on a mission’.

Ik kon vertrekken. Alhoewel ik optimistisch in de wachtkamer ging zitten, kwam ik geknakt weer buiten. Onverrichter zaken, wel te verstaan.

Schuld

 

In het programma Tegenlicht vanavond ging het over schuld. Noreena Hertz (nog steeds de globaliseringsbabe?) had het over Gucci-kapitalisme waarbij het idee van schuld wordt bepaald of je wel of niet de laatste tas van Gucci hebt in plaats van of je een schuld hebt bij de bank. Het was een interessante aflevering omdat het gaat over waarde en noties van schuld en afhankelijkheid. Over de basis principes van een samenleving, kortom. Het werd met name boeiend gemaakt door de antropoloog David Graeber. Hij vertelde dat in de middeleeuwen schuld eigenlijk heel gewoon was. Je had voortdurend schulden bij elkaar waarbij eigenlijk maar heel weinig geld over tafel ging. De vereffening gebeurde een keer per jaar en dan ging iedereen in een kring staan en werd er gekeken wie nog wat aan elkaar verschuldigd was en dat werd dan verrekend. ‘Credits were natural, it was the glue to keep people together.’ Dat is een hele andere opvatting van schuld dan we nu hebben omdat er ongelijke systemen naast elkaar functioneren. Mijn minischuld aan de bank is een serieuze kwestie maar de banks miljarden schuld aan de staat, is slappe afspraak die vrij makkelijk geherformuleerd kan worden. Of zoals Noreena Hertz dat zo mooi zei: ’If you have a thousand euro’s debt to a bank, you have a problem, but if you have a million euro debt to the bank, than the bank has a problem.’

Tempo Doeloe

 

Op nog geen honderd meter van ons huis in Den Haag bevindt zich restaurant The Raffles. Het is een oriëntaals Indische keuken en het is lang geleden dat ik zo lekker gegeten heb. Op het laatst kwam er pure chocolade en spekkoek en tropische vruchten met sorbetijs en een fantastische dessertwijn op tafel. Later ook  nog koffie, maar toen waren de ouders van de lieve G die ons hadden uitgenodigd al op een drafje naar de tram gehold. We hebben zo’n vier uur getafeld en dat is geweldig, maar zoals de vader van de Lieve G opmerkte: ’Het gaat allemaal wel heel tempo doeloe hier.’ Voor ons was het geen probleem wij wonen, zoals gezegd, om de hoek. Ik vroeg de eigenaar nog in hoeverre chocolade iets met Indonesië te maken had en of zijn keuken niet eerder fusion-cooking genoemd moest worden. Daar ging hij niet in mee.’ Wij eten zelfs chocolade op hartige broodjes,’ zei hij. In hoeverre is iets nog fusion als we niet precies weten wat puur en authentiek is? Hoever moet je terug in de geschiedenis om de authentieke keuken te vinden? De koloniale tijd wordt door Indonesiërs in Den haag in elk geval als authentiek ervaren.

Afhankelijk

 
Vandaag schreef Toine Heijmans een hilarische column in de Volkskrant over de brievenmachine van de belastingdienst. “Bij de belastingdienst staat een machine die brieven schrijft zonder dat de ambtenaren van de belastingdienst dat weten.”

Heet deed me denken aan een eerdere column in de Volkskrant  van Sheila Sitalsing die sprak over de systeemautisten van de NS. Bij de NS en bij de Belastingsienst is spraken van gebrekkige communicatie tussen afdelingen. Het communiceren is overgenomen door machines. Hoe geavanceerder de samenleving des te afhankelijker we worden van machines. We gaan liever de printer repareren, wat soms heel lang kan duren, dan dat we pen en papier pakken. We kunnen niet meer terug. Bovenstaand krantenbericht is overigens uit 1985 en stond in De Waarheid. Het doet nogal wildwest-achtig aan. De reactie van de NS is vooral leuk in het licht van de alomtegenwoordigheid van informatie op het internet en de activiteiten van hackers vandaag de dag.